ABD’de Cumhuriyetçi Parti’nin önde gelen isimlerinden Florida Temsilcisi Randy Fine, Başkan Yardımcısı JD Vance’i İsrail’e yönelik sert sözleri nedeniyle kamuoyu önünde sert bir dille eleştirdi. Fine, Cuma günü muhafazakâr kanal Real America’s Voice’a verdiği demeçte, “Dün JD’nin söylediklerini kesinlikle uygunsuz ve açıkçası iğrenç buldum” ifadelerini kullandı. Bu çıkış, Vance’in Beyaz Saray’da düzenlenen basın toplantısında İsrail’e yönelik uyarılarına tepki olarak geldi.
Vance’in İsrail uyarısı ve parti içi yankıları
Başkan Yardımcısı Vance, Perşembe günü Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarına ilişkin endişelerini dile getirmiş ve “uluslararası hukuka saygı” çağrısında bulunmuştu. Vance’in bu tutumu, özellikle Cumhuriyetçi Parti içinde İsrail’e koşulsuz destek veren kanadı rahatsız etti. Temsilci Fine, Vance’in sözlerinin partinin geleneksel İsrail yanlısı duruşuyla çeliştiğini belirterek, “Başkan Yardımcısı’nın bu çıkışı, müttefikimiz İsrail’e karşı bir ihanet niteliğindedir” dedi.
Öte yandan, Demokratlar ve bazı bağımsız analistler, Vance’in açıklamalarının ABD’nin Ortadoğu politikasında daha dengeli bir yaklaşıma işaret ettiğini savunuyor. Ancak Cumhuriyetçi cephedeki bu ayrışma, partinin dış politika vizyonunda derin bir çatlağı gözler önüne seriyor. Fine, “Biz İsrail’i sorgulamak için değil, onu desteklemek için buradayız” sözleriyle tepkisini özetledi.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD-İsrail ilişkilerinde yeni dönem mi?
Vance’in sözleri, sadece ABD iç siyasetinde değil, uluslararası arenada da yankı buldu. İsrail yönetimi, ABD Başkan Yardımcısı’nın uyarılarına ihtiyatla yaklaşırken, Tel Aviv’deki bazı yetkililer bu açıklamaların Biden yönetiminin izlediği politikadan bir sapma olmadığını ancak Trump dönemi sonrasında ABD’nin Ortadoğu’da daha farklı bir dengeler seti ile hareket edebileceğini ima etti. Uzmanlar, Vance’in çıkışını, ABD’nin İsrail’e koşulsuz desteğini sorgulayan daha geniş bir eğilimin parçası olarak değerlendiriyor. Özellikle Gazze’de sivil kayıpların artması, uluslararası kamuoyunda İsrail’e yönelik baskıları artırırken, ABD’nin bu konudaki tutumu kritik önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’nin İsrail’e yönelik bu tür eleştirileri, Türkiye’nin Filistin meselesine ilişkin hassasiyetleriyle örtüşen bir zemin yaratıyor. Ankara, uzun süredir İsrail’in Gazze’deki operasyonlarını uluslararası hukuk ihlalleri gerekçesiyle eleştiriyor. Vance’in açıklamaları, ABD içinde İsrail politikasına yönelik sorgulamaların arttığını göstermesi açısından önemli. Bu durum, Türkiye’nin BM ve diğer platformlarda Filistin konusunda daha geniş bir uluslararası destek bulmasına katkı sağlayabilir. Ancak ABD’nin bu çıkışlarının somut politika değişikliğine dönüşmesi henüz belirsizliğini koruyor.
