Çinli sanayi devi Jingye Group, İngiliz hükümetinin British Steel’i kamulaştırma kararına karşı tazminat talebiyle hukuki süreç başlattı. Şirket yetkilileri, ‘hukuki yollarla sonuna kadar gideceklerini’ açıklayarak, Birleşik Krallık’ın 2019 yılında iflas eden çelik devini millileştirme kararının uluslararası yatırım anlaşmalarına aykırı olduğunu öne sürdü. Jingye, 2020’de British Steel’i satın alma sürecinde önemli ilerleme kaydetmiş, ancak pandemi ve ticari engeller nedeniyle anlaşma son anda suya düşmüştü. İngiltere hükümeti ise kamulaştırmanın ulusal çıkar ve istihdamı koruma amacı taşıdığını savunuyor. Taraflar arasındaki bu anlaşmazlık, küresel çelik piyasasında yeni bir ticaret savaşının fitilini ateşleyebilir.
Gelişmenin arka planı
British Steel, İngiltere’nin en büyük çelik üreticilerinden biriydi ancak Brexit belirsizliği ve artan küresel rekabet nedeniyle 2019’da iflas başvurusu yapmak zorunda kaldı. Şirket, özellikle Çin’in aşırı üretim kapasitesi ve düşük fiyatlı çelik ihracatı karşısında zor günler geçiriyordu. Jingye Group, 2020 yılının başında 50 milyon sterlinlik bir anlaşmayla British Steel’i satın almayı kabul etmişti. Ancak COVID-19 salgınının yol açtığı ekonomik daralma, anlaşmanın kapanmasını geciktirdi. İngiliz hükümeti, aradan geçen sürede şirketin tamamen çökmesini engellemek için 2021’de British Steel’i kamulaştırma kararı aldı. Jingye, bu kararın uluslararası yatırım hukuku kapsamında kendilerine kayıp yaşattığını ve tazminat haklarının bulunduğunu savunuyor.
Jingye’nin hukuk ekibi, dava dosyasında İngiltere’nin ticari itibarının zedeleneceği ve yabancı yatırımcıların güvenini kaybedeceği uyarısında bulunuyor. Çinli şirket, yalnızca British Steel için yaptığı hazırlık harcamalarını değil, aynı zamanda sözleşmenin feshinden kaynaklanan kâr kaybını da talep ediyor. Uzmanlar, davanın miktarının yüz milyonlarca sterlini bulabileceğini belirtiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu dava, Çin ile Batılı ülkeler arasında artan ekonomik gerilimin bir yansıması olarak görülüyor. Jinping yönetimi, küresel çelik sektöründe büyük bir oyuncu haline gelirken, özellikle Avrupa ve ABD, Çin’in devlet destekli şirketleri tarafından yapılan satın almalara karşı korumacı önlemler alıyor. British Steel’in kamulaştırılması, İngiltere’nin stratejik bir sektörde kontrolü elde tutma isteğini gösteriyor. Öte yandan, Jingye’nin hukuki girişimi, Çinli şirketlerin küresel yatırımlarını korumak için benzer davalara zemin hazırlayabilir. Bu durum, uluslararası yatırım anlaşmalarının ve kamulaştırma kurallarının yeniden tartışılmasına yol açabilir. Ayrıca, davanın sonucu, Avrupa Birliği’nin ticaret politikalarını ve Çin’in ‘Kuşak ve Yol’ projeleri kapsamındaki yatırımlarını da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin-İngiltere arasındaki bu ticari uyuşmazlık, doğrudan Türkiye’yi ilgilendirmese de dolaylı etkileri olabilir. Türkiye, çelik sektöründe dünyanın önde gelen üreticilerinden biri olarak, Çin’in ihraç fazlasıyla rekabet ediyor. British Steel benzeri kamulaştırmalar veya Çinli şirketlerin Batı’daki yatırım arayışları, küresel çelik arzında denge değişikliklerine yol açabilir ve bu da Türkiye’nin ihracat pazarlarını etkileyebilir. Ayrıca, Jingye’nin hukuki zaferi diğer Çinli şirketleri cesaretlendirirse, Türkiye’nin Çin ile ticari ilişkilerinde benzer uyuşmazlıklar yaşama olasılığı artabilir. Türkiye’nin dış politika açısından ise bu dava, Batı-Çin geriliminde denge arayışının bir örneği olarak görülebilir. Ankara’nın bu süreci yakından izlemesi, olası ticari ve diplomatik sonuçlara karşı hazırlıklı olmasını gerektiriyor.
