ABD'nin 250. kuruluş yıldönümü yaklaşırken, ülke Çin ile ilişkilerinin gölgesinde yeni bir dünya düzeniyle karşı karşıya. Bu geniş kapsamlı yazı dizisinde, sert teknolojiden yumuşak güce kadar bu bağların baskı noktaları ve olasılıkları inceleniyor. Ling Xin ve Meredith Chen, Çinli-Amerikalı toplumun başarı hikayelerinin neden hâlâ önyargı ve korku uyandırdığını araştırıyor.
Gelişmenin arka planı
Çinli-Amerikalılar, ABD'deki en başarılı etnik gruplardan biri olarak bilinir. Ancak bu başarı, tarih boyunca ırkçılık ve yabancı düşmanlığına karşı bir kalkan olmamıştır. 19. yüzyılda Çinli işçilerin Amerikan kıtalararası demiryolunun inşasına katkılarına rağmen, 1882 Çin Dışlama Yasası ile hedef alınmışlardır. Günümüzde ise Çin'in yükselişi ve ABD-Çin rekabeti, Çinli-Amerikalıların sadakatine dair şüpheleri yeniden alevlendirmiştir.
Covid-19 salgını, Asyalılara yönelik nefret suçlarını artırmış; Çinli-Amerikalılar, virüsün kaynağı olarak suçlanmıştır. Aynı dönemde, Çin kökenli bilim insanları casusluk endişeleriyle araştırma fonlarını kaybetmiş veya işlerinden olmuştur. Bu durum, 'model azınlık' mitinin aslında bir klişe olduğunu ve topluluğu homojenleştirerek onları daha büyük bir hedef haline getirdiğini göstermektedir.
Bölgesel veya küresel boyut
Çinli-Amerikalılara yönelik önyargı, sadece ABD içinde değil, küresel ölçekte de yansımalar buluyor. ABD'nin Çin'e yönelik teknoloji yaptırımları, Çinli-Amerikalı girişimcileri ve akademisyenleri olumsuz etkiliyor. Örneğin, Huawei ve TikTok gibi Çinli şirketlerin ABD'de karşılaştığı engeller, Çin kökenli Amerikan vatandaşlarının iş yapmasını zorlaştırıyor.
Öte yandan, Çin hükümeti yurtdışındaki Çinlilere yönelik ayrımcılığı kınayarak bunu bir insan hakları meselesi haline getiriyor. Bu durum, ABD-Çin rekabetinde yeni bir cephe açıyor: diaspora siyaseti. Her iki ülke de Çinli-Amerikalı toplumunu kendi çıkarları doğrultusunda mobilize etmeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin ABD ve Çin ile olan ilişkileri açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, ABD'nin teknoloji yaptırımları ve Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi arasında denge kurmaya çalışırken, etnik Çinlilere yönelik önyargıların küresel tedarik zincirlerine etkisi olabilir. Ayrıca, Türkiye'de de benzer şekilde yabancı düşmanlığı ve önyargı sorunları mevcut; bu haber, azınlık toplulukların başarısının bile ayrımcılığı engelleyemediğini göstererek Türk kamuoyu için önemli bir ders niteliği taşıyor.
