Çin, Ukrayna'ya savaşın ardından sanayi alanında “her yönlü” destek sağlayabileceğini duyurdu. Beijing’in Kiev Büyükelçisi Ma Shenghong, beşinci yılına giren savaşta ateşkes ve siyasi çözüm için bağlılıklarını yineleyerek Ukrayna’nın savaş sonrası endüstriyel toparlanmasına katkıda bulunmak istediklerini belirtti. Açıklamalar, Rusya-Ukrayna savaşının seyrinin değiştiği ve uluslararası toplumun yeniden inşa planlarını tartıştığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
Büyükelçi Ma, Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlenen bir etkinlikte yaptığı konuşmada, Çin’in Ukrayna’nın sanayi sektörünün yeniden canlandırılmasına yönelik “kapsamlı” bir yaklaşım sunduğunu ifade etti. Ma, “Çin, Ukrayna’nın istikrar ve kalkınma çabalarını desteklemeye devam ediyor. Savaşın sona ermesinin ardından Ukrayna’nın ekonomik toparlanmasına katkıda bulunmak için her türlü iş birliğine hazırız” dedi. Büyükelçi ayrıca Çin’in ateşkes ve siyasi çözüm için yapıcı bir rol oynamaya devam edeceğini vurguladı.
Çin, Rusya-Ukrayna savaşı boyunca başlangıçta “tarafsız” bir pozisyon benimsemiş, ancak zamanla Moskova’ya daha yakın durmakla eleştirilmişti. Beijing, barış görüşmeleri için 12 maddelik bir barış planı sunmuş, ancak Batılı ülkeler tarafından yetersiz bulunmuştu. Bu son açıklama, Çin’in savaşın bitimine yaklaştığına dair işaretler olarak yorumlanan bir dizi diplomatik hamlenin parçası olarak görülüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Çin’in Ukrayna’nın yeniden inşasına katılma isteği, ABD ve Avrupa Birliği’nin Ukrayna’ya verdiği askeri ve ekonomik desteğe rakiy bir teklif olarak değerlendiriliyor. Çin, Ukrayna’nın altyapı, enerji ve sanayi sektörlerinde yeni yatırımlar yapabileceğini sinyalıyor. Ancak bu durum, Ukrayna’nın Batı’ya entegrasyonu ve Çin’in Rusya ile olan stratejik ortaklığı arasında bir denge kurmasını gerektiriyor. Çin’in bu hamlesi, Orta Asya ve Doğu Avrupa’daki nüfuzunu artırmaya yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olarak da okunuyor. Öte yandan, Beijing’in ateşkes çağrıları, Rusya’nın savaş alanındaki ilerleyişi karşısında Kiev’in elini zayıflatabileceği endişelerini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşında hem arabuluculuk rolü üstlenmiş hem de Karadeniz tahıl koridoru gibi somut diplomatik kazanımlar elde etmişti. Çin’in Ukrayna’nın yeniden inşasına talip olması, Ankara’nın bölgedeki etkinliğini doğrudan etkilemese de, küresel güç dengesi açısından önemli bir sinyaldir. Türkiye, Çin’in bölgeye girmesiyle hem ticari fırsatlar (Çin’in Ukrayna’da yapacağı yatırımlarda Türk firmalarının alt yüklenici olma ihtimali) hem de jeopolitik rekabet (Çin’in Rusya ile ilişkisi ve Karadeniz’deki güç dengesi) açısından etkilenebilir. Ayrıca, Türkiye’nin Çin ile ilişkileri ve Ukrayna’ya yönelik politikası arasında bir denge kurması gerekebilir.
