Güney Kore, Çin'in yapay zeka (AI) ve ileri teknoloji bellek çiplerine yönelik patlayan talebi sayesinde en büyük ticaret ortağına karşı nadir görülen bir ticaret fazlası elde etti. Ülkenin Çin ile ticaret dengesi bu yıl istikrarlı bir şekilde iyileşerek, Ocak ayında 764 milyon dolar açık veren pozisyondan, Ağustos ayında yaklaşık 1.2 milyar dolar fazlaya dönüştü. Bu dönüşüm, özellikle yüksek bant genişlikli bellek (HBM) ve NAND flash gibi ileri bellek çiplerine olan talebin artmasıyla mümkün oldu. Söz konusu çipler, Çin'in yerli AI sektörünün büyümesi ve ABD'nin teknoloji kısıtlamalarına karşı alternatif tedarik zincirleri kurma çabaları nedeniyle kritik önem taşıyor. Güney Koreli üreticiler, Çin'in AI işlemcilerine olan talebindeki artıştan doğrudan faydalanırken, aynı zamanda ABD'nin Çin'e yönelik çip ihracat kısıtlamalarından kaynaklanan boşluğu dolduruyor.
Gelişmenin arka planı: Çin'in AI hamlesi ve bellek çipi talebi
Çin, küresel AI yarışında liderlik hedefiyle yerli çip üretimini ve veri merkezi altyapısını hızla genişletiyor. Bu süreçte, özellikle yüksek performanslı bellek çiplerine olan talep patlama yaşıyor. Güney Kore'nin iki büyük çip üreticisi Samsung Electronics ve SK Hynix, Çinli müşterilerine yönelik HBM ve NAND flash çip satışlarını önemli ölçüde artırdı. ABD'nin 2022'de uygulamaya koyduğu çip ihracat kısıtlamaları, Çin'i gelişmiş işlemcilere erişimde zorlarken, bellek çiplerine olan ihtiyacı daha da körükledi. Güney Koreli firmalar, kısıtlamaların kapsamı dışında kalan bellek çipi tedarikinde stratejik bir avantaj yakaladı.
Güney Kore Ticaret Bakanlığı verilerine göre, Çin'e yapılan yarı iletken ihracatı yılın ilk sekiz ayında yüzde 25 artarak 30 milyar dolara ulaştı. Bu artış, Güney Kore'nin toplam ihracatının yüzde 15'inden fazlasını oluşturuyor. Uzmanlar, talebin önümüzdeki aylarda da güçlü kalacağını, zira Çinli teknoloji devlerinin AI modellerini eğitmek ve çalıştırmak için büyük miktarlarda bellek çipine ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ticaret savaşları ve teknoloji rekabeti
Güney Kore'nin Çin karşısındaki ticaret fazlası, bölgesel ticaret dinamiklerinde önemli bir değişime işaret ediyor. Geçtiğimiz yıllarda Çin'den yoğun şekilde ara malı ithal eden Güney Kore, şimdi yüksek katma değerli ürünler ihraç ederek ticaret dengesini lehine çeviriyor. Bu durum, Japonya ve Tayvan gibi diğer Doğu Asya ekonomilerinin aksine Güney Kore'yi öne çıkarıyor; zira bu ülkeler Çin'e karşı ticaret açığı vermeye devam ediyor.
Küresel ölçekte ise, Çin'in AI çip talebi, ABD ile Çin arasındaki teknoloji savaşında yeni bir cephe açıyor. Washington, Pekin'in askeri ve ekonomik alanlarda kullanabileceği ileri teknolojilere erişimini kısıtlarken, Güney Kore gibi müttefikler aracılığıyla dolaylı tedarik yolları oluşuyor. Bu durum, ticaret savaşlarının beklenmedik kazananlar yarattığına dair çarpıcı bir örnek sunuyor. Ayrıca, Güney Kore'nin bu fazlası, Çin'in teknolojik bağımlılığını azaltma çabalarına rağmen ithal çiplere olan kısa vadeli bağımlılığının devam ettiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Kore'nin Çin'e yönelik çip ihracatındaki artış, Türkiye için dolaylı ama önemli etkiler taşıyor. Türkiye, savunma, otomotiv ve tüketici elektroniği gibi sektörlerde yarı iletkenlere bağımlı bir ülke. Küresel çip tedarik zincirindeki bu tür kaymalar, Türkiye'nin doğrudan ticaret ortakları olan Güney Kore ve Çin arasındaki dengeleri değiştiriyor ve potansiyel olarak Türkiye'nin çip tedarik maliyetlerini etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi yerli çip üretim hedefleri (örneğin, TOGG ve savunma projeleri) göz önüne alındığında, Güney Kore'nin bu alandaki başarısı, Türkiye için bir model olabilir. Ancak kısa vadede, küresel çip tedarikindeki bu bölgeselleşme eğilimi, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini artırabilir ve tedarik çeşitliliği arayışını hızlandırabilir.
