Çin, Avrupa Birliği'nden (AB) ithal edilen bazı ürünlere yönelik anti-damping soruşturması başlattığını duyurdu. Soruşturma, Pekin'de yapılacak kritik ticaret müzakerelerinden sadece günler önce geldi. Brüksel, Çin ile günlük 1 milyar avroluk ticaret açığı verirken, kendi ticaret soruşturmalarının hızını neredeyse üç katına çıkarmış durumda ve Pekin'in somut adımlar atmaması halinde "daha sert önlemler" alacağı uyarısında bulunuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre soruşturma, AB'den ithal edilen belirli kimyasal maddeler ve bazı tarım ürünlerini kapsıyor. Karar, Çin'in kendi sanayisini korumaya yönelik son adımı olarak yorumlanıyor. AB ise son dönemde Çin'e karşı ticaret savunma araçlarını yoğunlaştırmış, özellikle elektrikli araçlar, yeşil teknoloji ve çelik sektörlerinde haksız rekabet iddialarıyla soruşturmalar başlatmıştı.
Pekin yönetimi, bu hamlenin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına uygun olduğunu savunurken, soruşturmanın müzakereleri sabote etme amacı taşımadığını belirtiyor. Ancak zamanlama, Çin'in ticaret görüşmelerinde elini güçlendirme çabası olarak değerlendiriliyor. Avrupa Komisyonu yetkilileri, soruşturmayı dikkatle izlediklerini ve gerekirse karşı önlemler alacaklarını ifade etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB-Çin ticaret ilişkileri, küresel ekonominin en büyük ve en karmaşık ortaklıklarından biri. Brüksel'in verilerine göre, AB'nin Çin ile ticaret açığı günlük 1 milyar avroyu aşmış durumda. Bu açık, AB'nin ticaret politikasında daha korumacı bir çizgiye kaymasına neden oluyor. Avrupa Komisyonu, son iki yılda Çin'e yönelik ticaret soruşturmalarının sayısını neredeyse üç kat artırdı.
AB Ticaret Komiseri Valdis Dombrovskis, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, "Çin'in piyasa erişimi ve sübvansiyonlar konusunda somut adımlar atmaması halinde daha sert önlemler almak zorunda kalacağız" demişti. Çin'in soruşturma kararı, bu uyarılara bir yanıt olarak görülüyor. Uzmanlar, tarafların müzakere masasına oturmadan önce birbirlerine gözdağı vermeye çalıştığını belirtiyor.
Küresel ticaret sistemi açısından bu gelişme, DTÖ'nün etkinliğinin sorgulandığı bir dönemde önemli. ABD-Çin ticaret savaşının gölgesinde, AB'nin de benzer bir yola girmesi, dünya ticaretinin daha da parçalanmasına yol açabilir. Özellikle yeşil enerji ve teknoloji alanında yaşanan rekabet, taraflar arasındaki gerilimi artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB ile Çin arasındaki ticaret gerilimi, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip. Türkiye, hem AB hem de Çin ile önemli ticari ilişkilere sahip. AB'nin Çin'e yönelik olası ek gümrük tarifeleri, Türk ihracatçılarının Avrupa pazarındaki rekabet koşullarını değiştirebilir. Öte yandan Çin'in damping soruşturmaları, Türkiye'nin Çin'e yaptığı bazı ihracatlara da dolaylı yansıyabilir. Ayrıca, küresel tedarik zincirlerindeki kırılmalar, Türkiye'nin ara mal ithalatını ve fiyat istikrarını etkileyebilir. Türkiye'nin denge politikası izlemesi ve DTÖ kuralları çerçevesinde hareket etmesi kritik.
