Ortaçağ Bulgar hükümdarı Çar Samuel'in kemikleri, Yunanistan ile yürütülen onlarca yıllık müzakerelerin ardından cumartesi günü büyük bir törenle Bulgaristan'a ulaşıyor. Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, kemiklerin iadesinin Londra'yı Parthenon Mermerleri'ni Atina'ya geri vermeye ikna etmede yardımcı olmasını umduğunu söyledi. Tören, Balkanlar'da kültürel miras ve tarihsel aidiyet tartışmalarının yeniden alevlendiği bir dönemde gerçekleşiyor.
Çar Samuel Kimdi ve Kemikleri Neden Yunanistan'daydı?
Çar Samuel, 976-1014 yılları arasında hüküm süren Birinci Bulgar İmparatorluğu'nun son büyük hükümdarıydı. Başkenti Ohri olan devleti, bugünkü Kuzey Makedonya, Bulgaristan, Yunanistan ve Arnavutluk topraklarına yayılıyordu. 1014 yılında Bizans İmparatoru II. Basileios'a karşı giriştiği Belasitsa (Kleidion) Savaşı'nda ağır bir yenilgi aldı; rivayete göre Bizans imparatoru 15.000 Bulgar esiri kör ettirdi. Samuel, bu yenilginin yarattığı üzüntüyle kısa süre sonra hayatını kaybetti ve Ohri'deki Aziz Achillios Kilisesi'ne gömüldü.
Yunanistan'ın kuzeyindeki Selanik yakınlarında bulunan kemikler, uzun yıllar boyunca farklı müzelerde ve arşivlerde muhafaza edildi. Yunan arkeologlar, kemiklerin Samuel'e ait olduğunu iddia eden bulguları ilk kez 20. yüzyılın ortalarında ortaya koydular. Ancak Bulgaristan ile Yunanistan arasındaki siyasi gerilimler, iade sürecini onlarca yıl boyunca askıya aldı. İki ülke arasında 1990'lı yıllarda başlayan diplomatik temaslar, 2000'li yıllarda kültürel miras anlaşmalarıyla hız kazandı. Nihayetinde 2020'li yıllarda imzalanan ikili protokolle kemiklerin iadesi kararlaştırıldı.
Yunanistan'ın Parthenon Mermerleri Hedefi
Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, kemiklerin iadesinin ardından yaptığı açıklamada, bu adımın Britanya'nın 19. yüzyılda Atina Akropolisi'nden sökerek Londra'ya götürdüğü Parthenon Mermerleri'nin iadesi için bir emsal oluşturmasını umduğunu belirtti. Miçotakis, \"Kültürel mirasın ait olduğu yere dönmesi evrensel bir ilkedir. Bugün Çar Samuel'in kemikleri için attığımız adım, yarın Parthenon için de atılabilir\" ifadelerini kullandı.
Parthenon Mermerleri, 1801-1805 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'nun Atina'daki temsilcisi Lord Elgin tarafından sökülerek İngiltere'ye götürülmüştü. O dönemde Atina, Osmanlı egemenliği altındaydı. Yunanistan, 1980'li yıllardan bu yana mermerlerin iadesi için yoğun diplomatik çaba harcıyor; ancak British Museum, eserlerin yasal olarak kendi koleksiyonunda bulunduğunu savunuyor. Miçotakis'in açıklamaları, bu tartışmayı yeniden uluslararası gündeme taşımayı amaçlıyor.
Balkanlar'da Tarih ve Kimlik Mücadelesi
Çar Samuel'in mirası, sadece Bulgaristan ve Yunanistan arasında değil, Kuzey Makedonya ile Bulgaristan arasında da tarihsel bir rekabet konusu. Kuzey Makedonya, Samuel'i kendi ulusal tarihinin bir parçası olarak görürken, Bulgaristan onu Bulgar devletinin hükümdarı olarak kabul ediyor. Bu anlaşmazlık, 2017'de imzalanan Dostluk Anlaşması'na rağmen zaman zaman iki ülke arasında gerilime yol açıyor. Kemiklerin Bulgaristan'a iadesi, Bulgaristan'ın tarihsel iddialarını güçlendiren sembolik bir adım olarak yorumlanıyor.
Törenin cumartesi günü başkent Sofya'da düzenlenmesi bekleniyor. Bulgar yetkililer, kemiklerin önce Sofya'daki Alexander Nevsky Katedrali'nde dini bir törenle karşılanacağını, ardından devlet töreniyle Ulusal Tarih Müzesi'nde özel bir bölüme yerleştirileceğini açıkladı. Törene Cumhurbaşkanı Rumen Radev, Başbakan Dimitar Glavçev ve Bulgar Ortodoks Kilisesi Patriği Daniil'in katılması öngörülüyor. Yunanistan'dan da üst düzey bir heyetin törende hazır bulunması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çar Samuel'in kemiklerinin iadesi, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de Balkanlar'daki kültürel miras ve tarih yazımı tartışmaları Türk dış politikası açısından önem taşıyor. Türkiye, Balkanlar'da Osmanlı mirasını koruma ve soydaş topluluklarla ilişkileri güçlendirme politikası izliyor. Yunanistan'ın Parthenon Mermerleri konusundaki girişimi, Türkiye'nin de benzer şekilde yurt dışına kaçırılmış tarihi eserlerin iadesi yönündeki çabalarına dolaylı bir destek sağlayabilir. Ayrıca Bulgaristan ile Yunanistan arasındaki yakınlaşma, bölgesel istikrar açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
", "tags": ["Çar Samuel", "Bulgaristan", "Yunanistan", "Parthenon Mermerleri", "Balkanlar", "kültürel miras"], "city": null, "is_breaking": 0, "priority_score": 50, "image_keyword": "Samuel of Bulgaria"}
