ABD Kongresi'nde Çin'e eleştirel yaklaşan yasa yapıcılar, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in önümüzdeki hafta Washington'da Başkan Donald Trump ile yapması beklenen ziyaret öncesinde Capitol Hill'de yoğun bir hafta geçirdi. Çin odaklı kongre üyeleri ve komisyonlar, insan hakları ihlallerinden Tayvan'a, ticaret uygulamalarından askeri yayılmacılığa kadar bir dizi konuda çok sayıda duruşma düzenleyerek faaliyetlerini artırdı.
Ziyaret öncesi yoğun mesai
Çin karşıtı kanadın bu hamlesi, Xi'nin ziyareti öncesinde Trump yönetimine yönelik bir baskı kampanyası olarak yorumlanıyor. Kongre üyeleri, heyetler ve komisyonlar aracılığıyla yürütülen bu faaliyetler, ABD'nin Çin politikasında daha sert bir tutum alması gerektiği mesajını veriyor. Duruşmalarda, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki insan hakları ihlalleri, Hong Kong'daki özgürlüklerin kısıtlanması, Güney Çin Denizi'ndeki askeri faaliyetleri ve Tayvan'a yönelik artan baskısı gibi konular ele alındı.
Kongre'nin Çin'e yönelik eleştirileri sadece insan haklarıyla sınırlı değil. Ekonomik casusluk, fikri mülkiyet hırsızlığı, zorunlu teknoloji transferi ve ticaret dengesizlikleri de sıkça dile getirilen şikayetler arasında. Özellikle iki ülke arasındaki ticaret savaşının gölgesinde, yasa yapıcılar Trump yönetiminden Çin'e karşı daha somut adımlar atmasını bekliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'deki bu hareketlilik, Çin-ABD ilişkilerinin kritik bir dönemecinde yaşanıyor. Xi Jinping'in ziyareti, iki ülke arasındaki ticaret müzakerelerinin yeniden başlaması ve Kuzey Kore gibi bölgesel sorunlarda işbirliği arayışları açısından önem taşıyor. Ancak Kongre'deki Çin şahinleri, Trump'ın Xi ile yapacağı görüşmede insan hakları ve güvenlik konularını gündeme getirmesi için bastırıyor.
Öte yandan, bu gelişmeler Asya-Pasifik bölgesindeki dengeleri de etkiliyor. Çin, ABD'nin Tayvan'a silah satışı ve Güney Çin Denizi'ndeki serbest navigasyon operasyonları gibi adımlarına karşı çıkıyor. Kongre'deki duruşmalar, ABD'nin bölgedeki müttefiklerine verdiği desteğin altını çiziyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-Çin rekabetinin ortasında denge politikası izliyor. Çin ile ekonomik ilişkilerini geliştiren Türkiye, aynı zamanda ABD'nin NATO müttefiki olarak Batı ile bağlarını koruyor. ABD Kongresi'ndeki Çin karşıtı hareketlilik, Türkiye'nin Çin ile yürüttüğü Kuşak ve Yol projesi gibi işbirliklerini ve savunma sanayii alımlarını etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin Çin'e yönelik olası yaptırımları, küresel tedarik zincirleri üzerinden Türkiye ekonomisini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, iki büyük güç arasındaki gerilimde kendi çıkarlarını korumak için dikkatli bir diplomasi yürütmek durumunda.
