Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile bir konferans kapsamında bir araya gelerek İsrail'e Batı Şeria'da 'zorla yerleşim' faaliyetlerini durdurma çağrısında bulundu. Görüşme, Çin'in Orta Doğu'daki artan diplomatik angajmanının son örneği olarak dikkat çekiyor. Wang Yi, uluslararası hukuka ve ilgili BM kararlarına atıfta bulunarak Filistin topraklarındaki yerleşim birimlerinin yasa dışı olduğunu vurguladı ve Çin'in Filistin halkının meşru haklarını desteklemeye devam edeceğini belirtti.
Görüşmenin arka planı ve Çin'in Filistin politikası
Çin, uzun süredir Filistin davasını destekliyor ve iki devletli çözümü savunuyor. Wang Yi'nin son açıklamaları, Çin'in 2023 yılında Suudi Arabistan ile İran arasındaki diplomatik normalleşme sürecine aracılık etmesinin ardından Orta Doğu'da daha görünür bir rol üstlenme çabasının parçası olarak değerlendiriliyor. Çin ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde Filistin'e tam üyelik başvurusunu desteklemiş ve Gazze'deki çatışmalarda derhal ateşkes çağrısı yapmıştı. İsrail hükümeti ise yerleşim politikalarını güvenlik gerekçeleriyle savunuyor ve uluslararası eleştirileri reddediyor. Ancak son dönemde Avrupa Birliği ve bazı Arap ülkeleri de yerleşim faaliyetlerine yönelik tepkilerini artırmış durumda. Wang Yi'nin görüşmesi, Çin'in İsrail ile diyalog kanallarını açık tutarken Filistin konusundaki tutumunu da netleştirdiğini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Çin'in İsrail-Filistin meselesindeki aktif diplomasisi, ABD'nin bölgedeki geleneksel arabuluculuk rolüne bir alternatif oluşturma potansiyeli taşıyor. Çin, özellikle Global Güvenlik İnisiyatifi çerçevesinde Orta Doğu'da güvenlik ve kalkınma odaklı bir yaklaşım benimsiyor. İsrail'in Çin ile ekonomik ilişkileri ise teknoloji ve altyapı alanlarında güçlü olmaya devam ediyor; ancak ABD'nin Çin yatırımlarına yönelik baskıları bu ilişkileri zaman zaman gerilimli hale getiriyor. Wang Yi'nin açıklamaları, Çin'in Filistin yanlısı tutumunu yumuşak güç aracı olarak kullanarak Arap ve Müslüman dünyasında etkisini artırma stratejisinin bir parçası. Bu durum, bölgesel dengeler açısından önemli bir sinyal.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde tarihsel olarak Filistinlilerin yanında yer almış ve İsrail'in yerleşim politikalarını defalarca kınamıştır. Çin'in son çıkışı, Ankara'nın uluslararası platformlarda yalnız olmadığını göstererek diplomatik elini güçlendirebilir. Ayrıca Çin ile Türkiye arasında Filistin konusunda artan bir işbirliği potansiyeli var; iki ülke BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi forumlarda benzer pozisyonları savunuyor. Ancak Türkiye'nin Çin ile ilişkilerinde ekonomik bağımlılık ve İsrail ile hassas dengeler göz önünde bulundurulduğunda, bu gelişme Ankara için yeni bir manevra alanı yaratırken dikkatli bir diplomasi gerektiriyor.
