Sosyal medya platformları, kutuplaştırıcı ve şiddeti teşvik eden söylemlerin dağıtıldığı, güçlendirildiği ve maddi olarak ödüllendirildiği bir altyapı olarak işlev görmeye devam ediyor. Bu durum, artan siyasi şiddet olayları karşısında çevrimiçi platformların sorumluluğunu yeniden gündeme taşıyor. Just Security'de yayımlanan analiz, platformların mevcut politikalarının yetersiz kaldığını ve daha etkili önlemler almaları gerektiğini vurguluyor.
Platformların Karanlık Rolü
Makale, Facebook, Twitter, YouTube gibi büyük sosyal medya şirketlerinin, nefret söylemi ve dezenformasyonu engellemek için yeterli adım atmadığını belirtiyor. Algoritmalar, kullanıcıları daha aşırı içeriklere yönlendirerek kutuplaşmayı derinleştiriyor. Özellikle seçim dönemlerinde ve toplumsal gerilimlerin yüksek olduğu anlarda, bu platformlar şiddet çağrılarının yayılmasına zemin hazırlıyor. 6 Ocak 2021 ABD Kongre baskını ve Myanmar'daki soykırım gibi olaylar, çevrimiçi nefretin fiziksel şiddete dönüşebildiğinin acı örnekleri olarak gösteriliyor.
Platformların gelir modeli, kullanıcı etkileşimini artırmaya odaklı olduğu için, öfkeli ve kutuplaştırıcı içerikler daha fazla yayılıyor. Reklam gelirleri, bu tür içeriklerin üreticilerine de aktarılıyor, böylece şiddet söylemi adeta ödüllendiriliyor. Yazar, sansür yerine, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kullanıcı eğitimi gibi daha yapıcı adımlar öneriyor.
Küresel Boyut ve Düzenleme Çabaları
Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) gibi düzenlemeler, platformlara daha sıkı kurallar getiriyor. Ancak ABD'de benzer bir yasal çerçeve henüz oluşturulabilmiş değil. Yazar, platformların gönüllü olarak adım atmaması halinde, hükümetlerin daha sert müdahale edebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, yapay zeka ve moderasyon araçlarının geliştirilmesi, zararlı içeriklerin tespitini kolaylaştırabilir. Fakat bu araçların ifade özgürlüğünü kısıtlamadan kullanılması gerektiği de vurgulanıyor.
Küresel ölçekte, özellikle seçim dönemlerinde dezenformasyon ve nefret söylemiyle mücadele, demokrasilerin bekası için kritik önem taşıyor. Brezilya, Hindistan ve Filipinler gibi ülkelerde de benzer sorunlar yaşanıyor. Uzmanlar, uluslararası işbirliğinin ve ortak standartların belirlenmesinin şart olduğunu söylüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sosyal medya kaynaklı siyasi kutuplaşma ve şiddet söylemiyle yakından ilgili bir ülke. 2023 seçimleri öncesinde ve sonrasında platformlarda yoğun dezenformasyon kampanyaları görüldü. Türkiye'nin 5651 sayılı yasa gibi düzenlemeleri bulunmakla birlikte, bu düzenlemelerin uygulanması ve etkinliği tartışma konusu. Bu analizde önerilen şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmaları, Türkiye'deki sosyal medya yönetişimine de ışık tutabilir. Ayrıca, bölgesel krizlerde (Suriye, Libya) şiddet içerikli paylaşımların önlenmesi, Türkiye'nin iç güvenliği açısından da önem taşıyor. Platformların küresel politikaları, Türkiye'deki kullanıcıları da doğrudan etkiliyor. Bu nedenle, sivil toplum ve akademinin konuyu yakından takip etmesi gerekiyor.
