ABD'nin Massachusetts eyaletindeki Cape Cod yarımadasının doğu kıyılarında, geçtiğimiz hafta sonu itibarıyla binlerce ölü mürekkep balığı (Illex illecebrosus) kıyıya vurdu. Yerel yetkililer, özellikle Brewster, Eastham ve Wellfleet sahil şeritlerinde yoğunlaşan leş yığınlarının, bölgede koku sorununa yol açabileceği uyarısında bulundu. Cape Cod Ulusal Sahil Şeridi yetkilileri, durumu 'olağandışı bir doğa olayı' olarak tanımlarken, halkın leşlere temas etmemesi ve evcil hayvanlarını uzak tutmaları çağrısı yaptı.
Mürekkep balığı ölümlerinin nedeni araştırılıyor
Yetkililer ve deniz biyologları, toplu ölümlerin birkaç olası nedenini değerlendiriyor. İlk incelemelerde, su sıcaklığının mevsim normallerinin 2-3 derece üzerinde seyretmesi nedeniyle okyanus suyundaki oksijen seviyelerinin düştüğü, bunun da özellikle kıyıya yakın bölgelerdeki mürekkep balığı sürülerini olumsuz etkilediği belirtiliyor. Cape Cod bölgesinde deniz suyu sıcaklıkları, küresel ısınmanın etkisiyle son on yılda Atlantik ortalamasının üzerinde artış gösterdi.
Woods Hole Oşinografi Enstitüsü'nden Dr. Sarah Jenkins, 'Bu tür toplu ölümler, genellikle su sıcaklığının aniden yükselmesi ve besin zincirindeki plankton miktarındaki dengesizliklerle ilişkili. Mürekkep balıkları oksijen tüketimi yüksek canlılar; sıcak suyun oksijen tutma kapasitesinin azalması onları öldürebiliyor' ifadelerini kullandı. Ayrıca, balıkçılık faaliyetleri veya deniz kirliliğinin de etkisi olabileceği ancak henüz kesin bir sonuca varılmadığı kaydedildi.
Massachusetts Çevre Koruma Dairesi, sahillerde ölü mürekkep balığı sayısının 10 bini aştığını tahmin ediyor. Bölge halkı, özellikle rüzgarın iç kesimlere taşıdığı koku nedeniyle rahatsızlık yaşarken, yetkililer leşlerin temizlenmesi için ekipler görevlendirdi. Ölü balıkların doğal yollarla ayrışması halinde sahillerin birkaç hafta boyunca kullanıma kapalı kalabileceği ifade ediliyor.
Küresel iklim değişikliğinin yeni bir işareti mi?
Bu olay, son yıllarda dünya genelinde sıklaşan toplu deniz canlısı ölümlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Pasifik kıyılarında deniz yıldızı ölümleri, Avustralya'da mercan ağarması ve Akdeniz'de denizanalarının aşırı çoğalması gibi olaylar, okyanus sıcaklıklarındaki artışla ilişkilendiriliyor. Cape Cod'da yaşanan bu toplu ölüm, bölgesel ekosistem üzerinde kısa vadede olumsuz etkiler yaratabilir. Mürekkep balıkları, morina, ton balığı ve yunus gibi türler için önemli bir besin kaynağı olduğundan, popülasyonlarının azalması besin zincirinde dengesizliklere yol açabilir.
Öte yandan, yetkililer küresel ısınma ile deniz ekosistemlerindeki değişimler arasındaki bağlantıya dikkat çekiyor. NOAA verilerine göre, Kuzey Atlantik'te yüzey suyu sıcaklığı 1950'lerden bu yana yaklaşık 1,2 derece arttı. Bu artış, deniz canlılarının göç yollarını, üreme döngülerini ve hayatta kalma oranlarını etkiliyor. Cape Cod'da yaşanan olay, iklim değişikliğinin somut ve yerel etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye için doğrudan bir gündem maddesi olmasa da, küresel iklim değişikliğinin deniz ekosistemleri üzerindeki etkilerine dair önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında benzer toplu balık ölümleri ve denizanası patlamalarıyla zaman zaman karşılaşmaktadır. Özellikle Marmara Denizi'nde 2021'de yaşanan müsilaj (deniz salyası) sorunu, artan deniz suyu sıcaklıkları ve kirliliğin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştı. Cape Cod örneği, Türkiye'nin deniz yönetimi ve iklim adaptasyon politikalarında erken uyarı sistemleri ve sürdürülebilir balıkçılık önlemlerinin ne kadar hayati olduğunu hatırlatmaktadır. Ayrıca, küresel iklim değişikliğinin balık stokları üzerindeki etkisi, Türkiye'nin balıkçılık sektörü ve deniz ürünleri ticaretini de yakından ilgilendirmektedir.
