İskoçya'nın kuzeyindeki Cairngorms Ulusal Parkı'nda iki haftadır devam eden bir orman yangını, yetkililerin 'kıyamet' benzeri bir hasar olarak nitelendirdiği bir tahribata yol açtı. Yangın, Aviemore kasabası yakınlarındaki geniş bir fundalık ve orman alanını küle çevirdi. 15 Temmuz Çarşamba günü başlayan yangında şu ana kadar yaklaşık 25 kilometrekarelik (2500 hektar) bir alanın zarar gördüğü açıklandı. Bölgede itfaiye ekiplerinin yangını kontrol altına alma çabaları sürerken, uzmanlar iklim değişikliğinin yangınların şiddetini ve sıklığını artırdığına dikkat çekiyor.
Gelişmenin Arka Planı: Yangının Seyri ve Müdahale
Yangın, 15 Temmuz'da Aviemore'un güneydoğusunda, popüler yürüyüş parkurlarının bulunduğu bir bölgede başladı. Kısa sürede rüzgarın da etkisiyle yayılan alevler, hem birçok kuş türüne ev sahipliği yapan fundalık alanları hem de ticari orman plantasyonlarını etkiledi. İskoç İtfaiye ve Kurtarma Servisi, bölgeye çok sayıda itfaiye aracı, helikopter ve yaklaşık 100 itfaiyecinin sevk edildiğini bildirdi. Ekipler, arazinin zorlu olması ve rüzgarın yönünün sürekli değişmesi nedeniyle yangına müdahalede güçlük çekiyor.
Yangının başlamasının ardından bölgede yaşayan bazı sakinler tedbir amaçlı tahliye edilirken, yetkililer hava kirliliği nedeniyle halka kapalı alanlarda kalmaları uyarısında bulundu. İskoçya Çevre Koruma Ajansı (SEPA), yangının bölgedeki hava kalitesini olumsuz etkilediğini ve duman bulutlarının çevre illere kadar ulaştığını açıkladı.
Yangının henüz kontrol altına alınamaması, bölgedeki ekolojik dengenin uzun vadede bozulmasına yol açma riskini de beraberinde getiriyor. Yetkililer, yangının özellikle nadir kuş türlerinin üreme alanlarını yok ettiğini ve turba tabakalarının tutuşması nedeniyle yeraltında da yayılmaya devam ettiğini belirtiyor. Turba yangınları, yüzeyde söndürülmüş gibi görünse de haftalarca sürebiliyor ve ciddi karbon emisyonlarına neden oluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İklim Değişikliği ve Orman Yangınları
İskoçya, genellikle ılıman ve yağışlı iklimiyle bilinse de son yıllarda artan sıcaklıklar ve kuraklık, ülkeyi orman yangınlarına karşı daha savunmasız hale getirdi. 2019'da Sutherland bölgesinde çıkan yangın, 4.000 hektardan fazla alanı kül etmiş ve ülke tarihinin en büyük orman yangını olarak kayıtlara geçmişti. Bu yıl, İskoçya'da şu ana kadar çıkan yangın sayısında belirgin bir artış yaşandığı bildiriliyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin Kuzey Avrupa'da yangın mevsimini uzattığını ve yangınların daha sık ve yıkıcı hale geldiğini vurguluyor. Cairngorms'taki yangın, küresel ısınmanın sadece Akdeniz ülkelerini değil, İngiltere ve İrlanda gibi ülkeleri de tehdit ettiğini gösteren önemli bir örnek olarak değerlendiriliyor. Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi (Met Office) verilerine göre, ülke genelinde son 12 ayın en sıcak dönemi yaşanıyor ve bu durum orman yangını riskini artırıyor.
Yangının ekonomik etkileri de göz ardı edilemez. Bölgedeki orman işletmecileri ve turizm sektörü, yangın nedeniyle önemli kayıplar yaşadı. Aviemore'un özellikle yaz aylarında yoğun ilgi gören bir turizm merkezi olduğu düşünüldüğünde, bu durum yerel ekonominin can damarını oluşturan sektörleri olumsuz etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İskoçya'daki yangın, Türkiye'nin özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde sıkça karşılaştığı orman yangınlarıyla mücadele konusundaki deneyimini hatırlatıyor. Türkiye, son yıllarda iklim değişikliğinin etkisiyle daha yıkıcı orman yangınlarıyla karşı karşıya kalırken, bu tür olaylar uluslararası işbirliğinin önemini de ortaya koyuyor. Türkiye'nin yangın söndürme uçakları ve helikopter filosunu güçlendirme çabaları, küresel iklim krizinin ortak bir sorun olduğunun bir göstergesi. Ayrıca, bu yangın Avrupa Birliği'nin sivil koruma mekanizmasının daha etkin kullanılması gerektiğini gösteriyor; Türkiye de bu mekanizmaya dahil olarak deneyimlerini paylaşabilir.
