İngiltere'de bir sonraki başbakan olmasına kesin gözüyle bakılan Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, yetkilerin merkezi hükümetten yerel yönetimlere devredilmesi için kapsamlı bir plan hazırlıyor. Burnham'ın Londra'daki önemli bir ekonomi konuşması öncesinde sinyallerini verdiği bu girişim, Manchester'ın başarılı yerelleşme modelini ülke geneline yaymayı hedefliyor. İşçi Partisi'nin yükselen yıldızı olarak görülen Burnham, Westminster'ın gücünü kırmak ve bölgesel eşitsizlikleri gidermek için somut adımlar atılması gerektiğini vurguluyor.
Manchester Modeli ve Yerelleşmenin Temelleri
Burnham'ın planı, 2017'den bu yana Greater Manchester Belediye Başkanı olarak yürüttüğü çalışmalara dayanıyor. Manchester modeli olarak bilinen yaklaşımda, sağlık, ulaşım, konut ve eğitim gibi alanlarda önemli yetkiler merkezi yönetimden yerel belediyeye devredilmişti. Bu model sayesinde Manchester, Londra dışında en hızlı büyüyen İngiliz şehri haline gelirken, işsizlik oranları ulusal ortalamanın altına düştü. Burnham, şimdi bu başarıyı diğer bölgelere de taşımak için 'Devolution Blitz' (Yerelleşme Yıldırımı) adını verdiği bir strateji geliştirdi.
Plana göre, her bölgeye kendi önceliklerine göre uyarlanmış yetki paketleri sunulacak. Bunun yanı sıra, bölgesel belediyelere doğrudan vergilendirme yetkisi verilmesi ve merkezi hükümetin bütçe tahsislerinde adaletin sağlanması gibi maddeler de yer alıyor. Burnham, önümüzdeki hafta Londra'da Şehir ve Bölgesel Kalkınma Enstitüsü'nde yapacağı konuşmada bu planın ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmaya hazırlanıyor.
Ekonomik ve Siyasi Boyutlar
Bu girişim, İngiltere'de yıllardır süregelen Londra ve Güneydoğu'nun ekonomik hakimiyeti sorununa bir çözüm olarak görülüyor. Ülkenin GSYİH'sının büyük kısmını elinde tutan başkent, diğer bölgeler arasında derin bir gelir ve refah uçurumu oluşturuyor. Burnham, merkeziyetçi yapının yenilikçiliği ve bölgesel kalkınmayı engellediğini savunuyor. Öte yandan, planın muhalifleri, bu tür bir yerelleşmenin kamu hizmetlerinde standartların düşmesine ve bölgesel eşitsizliklerin derinleşmesine yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Uluslararası bağlamda, Birleşik Krallık'ın Brexit sonrası yeni bir küresel rol arayışında olduğu bir döneme denk gelen bu hamle, aynı zamanda ülkenin iç yapısını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, eğer Burnham başarılı olursa, Birleşik Krallık'ın daha federal bir yapıya evrilme sürecinin hızlanabileceğini belirtiyor. Bu durum, İskoçya ve Galler gibi diğer bölgelerin benzer taleplerini de güçlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Birleşik Krallık'taki bu yerelleşme tartışmaları, Türkiye'nin merkezi yönetim ve yerel yönetimler arasındaki yetki paylaşımı konusundaki mevcut gündemiyle doğrudan örtüşmese de, küresel bir trendi yansıtması açısından önemlidir. Türkiye de özellikle büyükşehir belediyelerine verilen yetkiler ve kaynak aktarımı konusunda benzer sıkıntılar yaşamaktadır. İngiltere'deki bu deneyim, yerelleşmenin ekonomik kalkınma ve bölgesel eşitsizliklerin giderilmesinde nasıl bir araç olarak kullanılabileceğine dair somut veriler sunmaktadır. Ayrıca, Burnham'ın başarısı, Türkiye'deki siyasi partilerin yerel yönetimlere daha fazla yetki devri konusundaki tartışmalarına da bir referans oluşturabilir.
