İngiltere’de iktidara gelmeye hazırlanan İşçi Partisi lideri Keir Starmer’ın savunma alanında duyurduğu yeni yatırım planı, parti içinde tartışmalara yol açtı. Başbakan adayı Starmer’ın yakın müttefiki olarak bilinen Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, söz konusu dört yıllık savunma bütçesi artışının 4.7 milyar sterlinlik bir fatura çıkaracağını belirterek bunu 'patlamamış bir bomba' olarak tanımladı. Burnham’ın bu çıkışı, İşçi Partisi’nin savunma politikalarına yönelik ilk ciddi iç muhalefet işareti olarak değerlendiriliyor.
Planın ayrıntıları ve parti içi tepkiler
Starmer, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, Birleşik Krallık’ın NATO taahhütleri doğrultusunda savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 2,5’ine çıkarma sözü vermişti. Bu hedef doğrultusunda hazırlanan dört yıllık plan, 2027-2031 döneminde toplam 4.7 milyar sterlinlik ek kaynak ayrılmasını öngörüyor. Starmer, planın ülkenin caydırıcılık kapasitesini artıracağını ve müttefikler nezdinde güven tazeleyeceğini savunurken, Burnham sosyal hizmetler ve sağlık gibi alanlardan kaynak aktarılmasına karşı çıkıyor. Burnham, 'Bu para nereden bulunacak? Okullardan mı, hastanelerden mi?' sorusunu yönelterek, partisinin öncelikleri arasında bir çelişki olduğunu ima etti. İşçi Partisi içinde benzer endişeleri taşıyan başka isimler de olduğu belirtiliyor.
Küresel bağlamda savunma harcamaları
Starmer’ın savunma planı, Rusya-Ukrayna savaşının ardından Avrupa genelinde yükselen savunma bütçeleri trendinin bir parçası olarak görülüyor. Almanya, Fransa ve Polonya gibi ülkeler de benzer şekilde askeri harcamalarını artırma kararı aldı. Ancak İngiltere’de kamu borcunun yüksek seviyelerde olması ve ekonomik büyümenin yavaşlaması, ek savunma harcamalarının finansmanını tartışmalı hale getiriyor. Uzmanlar, Starmer’in bu planı hayata geçirebilmesi için vergi artışları veya başka bakanlıklardan kesinti yapması gerekeceğini belirtiyor. Bu durum, İşçi Partisi’nin seçim vaatleri arasında yer alan sosyal devlet projeleriyle çelişki yaratıyor. Öte yandan, muhafazakar çevreler planı yetersiz bulurken, liberal demokratlar ise askeri harcamaların artırılmasına temkinli yaklaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere’nin savunma harcamalarını artırma planı, NATO’nun Avrupa kanadında savunma kapasitesini güçlendirme çabalarının bir yansıması olarak Türkiye’yi de ilgilendiren gelişmelerden biridir. Türkiye, halihazırda NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip olup savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 2’sinin üzerinde tutmaktadır. İngiltere’nin bu hamlesi, ittifak içinde yük paylaşımı tartışmalarını yeniden gündeme getirebilir. Ayrıca, Starmer’in savunma planı, Türkiye’nin savunma sanayii ihracatı için potansiyel bir pazar oluşturabilir. Ancak planın finansmanında yaşanacak zorluklar, İngiltere’nin uluslararası projelerdeki taahhütlerini etkileyebilir. Türkiye, özellikle Doğu Akdeniz ve Karadeniz’deki güvenlik dengeleri açısından bu gelişmeyi yakından takip etmektedir.
