İngiltere’nin yeni Başbakanı Andy Burnham, göreve gelir gelmez en dikkat çekici politika taahhüdünü açıkladı: Ülke genelinde sokakta yaşayanları (rough sleeping) tamamen ortadan kaldırmak. Burnham, bu hedefi ilk resmi politika önceliği olarak ilan ederken, daha önce Greater Manchester Belediye Başkanı olarak benzer bir söz vermiş ancak başarısız olmuştu. İşçi Partisi lideri, sosyal konut yatırımları ve ruh sağlığı hizmetlerini genişleterek evsizlik krizini çözmeyi planlıyor.
Geçmişte başarısız olan hedef yeniden gündemde
Burnham, Greater Manchester Belediye Başkanı olduğu 2021 yılında bölgede sokakta yaşayanları 2025 yılına kadar sıfırlayacağını duyurmuştu. Ancak resmi veriler, bu hedefe ulaşılamadığını gösteriyor. 2023 itibarıyla Greater Manchester’da hâlâ yaklaşık 400 kişinin sokakta yaşadığı tahmin ediliyor. Bu başarısızlığa rağmen Burnham, ulusal düzeyde daha kapsamlı bir program uygulayacağını ve bunu başarabileceğini savunuyor. Başbakanlık kaynakları, “Önceki deneyimimiz bize nerede zorlandığımızı gösterdi. Şimdi daha güçlü bir bütçe ve merkezi hükümetin tam desteğiyle bu sorunu kökünden çözeceğiz” açıklamasını yaptı.
Hükümetin planı üç ana sütuna dayanıyor: Geçici barınma kapasitesini artırmak, uzun vadeli sosyal konut inşasını hızlandırmak ve evsizlerin ruh sağlığı ile bağımlılık sorunlarına yönelik özel destek merkezleri kurmak. İlk aşamada, ülke genelinde 10 bin yeni geçici barınma yeri oluşturulması ve mevcut barınakların standartlarının yükseltilmesi planlanıyor. Uzun vadede ise 2030 yılına kadar 150 bin yeni sosyal konut inşa edilmesi hedefleniyor.
Küresel boyut: Evsizlik salgını büyüyor
Burnham’ın bu girişimi, dünya genelinde artan evsizlik krizine dikkat çekiyor. Birleşik Krallık’ta resmi rakamlar 2023’te yaklaşık 3 bin kişinin sokakta yaşadığını belirtse de, hayır kurumları bu sayının 10 binin üzerinde olduğunu tahmin ediyor. Pandemi sonrası artan konut fiyatları ve yaşam maliyeti krizi, birçok gelişmiş ülkede olduğu gibi İngiltere’de de evsiz sayısını artırdı. Burnham’ın politikası, uluslararası alanda da örnek olarak gösterilebilir; Fransa, Almanya ve Kanada gibi ülkeler de benzer hedefler üzerinde çalışıyor. Ancak uzmanlar, konut piyasasının yapısal sorunları ve bütçe kısıtlamaları olmadan bu tür hedeflerin ulaşılabilir olmadığını vurguluyor. Özellikle İngiltere’de sosyal konut yatırımlarının yıllardır yetersiz kalması, Burnham’ın geçmişteki başarısızlığının temel nedeni olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Burnham’ın evsizliği bitirme vaadi, doğrudan Türkiye ile ilgili olmamakla birlikte, küresel konut ve sosyal politika tartışmaları açısından önem taşıyor. Türkiye’de de özellikle büyük şehirlerde artan kira fiyatları ve deprem sonrası konut ihtiyacı, benzer bir barınma krizine işaret ediyor. Hükümetin sosyal konut projeleri (TOKİ) ve kentsel dönüşüm çalışmaları, evsizliği önlemede kritik rol oynuyor. Ancak uzmanlar, Türkiye’de sokakta yaşayanlara ilişkin resmi verilerin yetersiz olduğu ve özellikle göçmenler arasında evsizliğin arttığı uyarısını yapıyor. Burnham’ın İngiltere’de uygulayacağı modelin başarısı veya başarısızlığı, gelişmekte olan ülkeler için de dersler içerebilir. Türkiye, konut politikalarını gözden geçirirken bu tür uluslararası deneyimlerden yararlanma potansiyeli taşıyor.
