İngiltere'de Başbakan Keir Starmer'ın Kuzey Batı İngiltere'den Sorumlu Bakanı Andy Burnham, Başbakanlık Soru Önergesi'nde yaptığı açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ülkeye yönelik tehditlerini artırdığı bir dönemde, İngiltere'nin savunma harcamalarını artırmasının 'hava' (vibes) değil, gerçek 'nakit' gerektirdiğini söyledi. Burnham'ın bu çıkışı, hükümetin savunma politikasının yeterliliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Savunma Harcamaları Tartışması
Burnham, Avam Kamarası'nda yaptığı konuşmada, hükümetin ulusal güvenlik konusundaki taahhütlerinin somut bütçe artışlarıyla desteklenmesi gerektiğini belirtti. "Bu bir 'vibe' meselesi değil; bu nakit meselesi. Rusya'nın Ukrayna'da sergilediği agresif tutum ve İngiltere'ye yönelik artan tehditler karşısında savunmamızı gerçek anlamda güçlendirmek için kaynak ayırmalıyız" dedi. Burnham'ın bu açıklamaları, özellikle hükümetin savunma bütçesini GSYH'nin %2,5'ine çıkarma sözü verdiği ancak bu hedefe ulaşmak için net bir takvim sunmadığı eleştirilerinin gölgesinde geldi.
Muhafazakar Parti milletvekilleri ise Burnham'ı hükümetin savunma politikalarını eleştirmekle birlikte, kendi partisinin (İşçi Partisi) iktidarda olduğu dönemde savunma harcamalarını kısmış olmasıyla suçladı. Eski Savunma Bakanı ve Muhafazakar Parti milletvekili Mark Francois, "Burnham'ın samimiyetini sorguluyoruz. İşçi Partisi iktidardayken orduyu küçülttü, şimdi ise karşıdan eleştiriyor" ifadelerini kullandı.
Rusya'nın Artan Tehditleri
Burnham'ın bu çıkışı, Rusya'nın son haftalarda İngiltere'ye yönelik söylemini sertleştirdiği bir döneme denk geldi. Rus yetkililer, Ukrayna'ya sağlanan askeri desteğin 'kırmızı çizgi' olduğunu ve bu durumun doğrudan çatışmaya yol açabileceğini defalarca dile getirdi. Ayrıca, Rus savaş uçaklarının İngiliz hava sahasına yakın uçuşları ve denizaltı faaliyetlerindeki artış, NATO'nun Kuzey Atlantik'teki varlığını güçlendirmesine neden oldu.
Uzmanlar, Putin'in bu tehditkar söyleminin bir psikolojik savaş taktiği olduğunu ve Batı'yı caydırmayı amaçladığını belirtiyor. Londra merkezli savunma analisti Charles Heyman, "Rusya'nın amacı, Ukrayna'ya verilen desteği azaltmak ve NATO'yu bölmek. Burnham'ın 'nakit' vurgusu, bu tehditlere karşı somut bir yanıt verilmesi gerektiğinin altını çiziyor" dedi.
İngiltere'nin Savunma Politikası ve Gelecek Perspektifi
İngiltere, 2023 yılında savunma harcamalarını GSYH'nin %2'sinde tuttu ve 2030 yılına kadar bu oranı %2,5'e çıkarmayı planlıyor. Ancak, uzmanlar bu hedefin gerçekçi olması için yıllık yaklaşık 10 milyar sterlinlik ek kaynak gerektiğini hesaplıyor. Başbakan Starmer, savunmanın öncelikli olduğunu ancak ekonomik istikrarın da korunması gerektiğini savunuyor.
Öte yandan, Burnham'ın bu çıkışı, İşçi Partisi içindeki savunma bütçesi konusundaki hassasiyeti de ortaya koyuyor. Partinin sol kanadı, sosyal harcamaların kısılmasına yol açabilecek bütçe artışlarına temkinli yaklaşıyor. Burnham ise, "Ulusal güvenlik, sosyal refahın ön koşuludur. Güvenliğimizi sağlamadan sosyal programları sürdürmek mümkün değil" diyerek eleştirilere yanıt verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO'nun Avrupa kanadında savunma harcamalarının artırılması yönündeki baskıyı gösteriyor. Türkiye, uzun süredir NATO müttefiklerinin savunma harcamalarını GSYH'nin %2'sine çıkarması gerektiğini savunuyor. İngiltere gibi güçlü bir müttefikin bütçe artışı tartışması, Türkiye'nin bu yöndeki beklentilerini güçlendirebilir. Ayrıca, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı karşısında NATO'nun caydırıcılığının artırılması, Karadeniz güvenliği açısından Türkiye'nin çıkarlarıyla örtüşüyor. Türkiye, Montreux Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde Karadeniz'deki dengeyi korumaya çalışırken, müttefiklerin savunma kapasitelerini güçlendirmesi bölgesel istikrara katkı sağlayabilir.
