İngiltere Başbakanı Andy Burnham, göreve başlamasının üzerinden henüz bir ay geçmeden, kabine atamaları nedeniyle Filistin yanlısı aktivistlerin tepkisiyle karşı karşıya. Aktivistler, Burnham hükümetinin İsrail'e yaptırım uygulaması yönünde çağrıda bulunuyor. Atamalar arasında en çok eleştiri çeken isimlerden biri, Burnham'ın genelkurmay başkanı olarak seçtiği James Purnell oldu. Purnell'in İsrail yanlısı lobi gruplarıyla bağlantıları olduğu iddia ediliyor. Tepkiler, Burnham'ın Orta Doğu politikasının şekillenmesinde etkili olabilir.
Gelişmenin arka planı
Andy Burnham, geçtiğimiz ay yapılan genel seçimlerin ardından başbakanlık koltuğuna oturdu. Seçim kampanyası sırasında Filistin davasına destek veren Burnham, özellikle Gazze'deki insani duruma dikkat çekmiş ve uluslararası topluma İsrail'e baskı yapılması çağrısında bulunmuştu. Ancak kabinesini açıklarken, Filistin yanlısı grupların desteklemediği isimlere yer vermesi, hayal kırıklığı yarattı.
James Purnell, İşçi Partisi'nin eski bakanlarından biri olarak biliniyor. Purnell, geçmişte İsrail'in güvenlik politikalarını savunan açıklamalar yapmıştı. Ayrıca, İsrail yanlısı düşünce kuruluşlarıyla yakın ilişkiler içinde olduğu öne sürülüyor. Filistin yanlısı aktivistler, Purnell'in atanmasını 'İsrail'e verilen bir ödün' olarak nitelendiriyor.
Burnham'ın diğer bazı kabine atamaları da tartışma konusu oldu. Dışişleri Bakanlığı'na getirilen ismin, İsrail'in meşru müdafaa hakkını geniş yorumlayan bir geçmişe sahip olduğu belirtiliyor. Savunma Bakanlığı'na atanan kişinin ise İngiltere'nin İsrail'e silah satışına devam etmesi gerektiğini savunan görüşleri ile biliniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, yalnızca İngiltere iç siyasetini değil, aynı zamanda uluslararası toplumu da yakından ilgilendiriyor. Birleşik Krallık, İsrail'in en yakın müttefiklerinden biri olarak görülüyor. Ancak son yıllarda, özellikle 7 Ekim 2023 sonrası Gazze'deki savaşın ardından, İngiltere'de Filistin'e destek veren kesimlerin sesi giderek güçlendi. Burnham'ın seçim kampanyası da bu desteği arkasına almak üzerine kuruluydu.
Filistin yanlısı gruplar, İngiltere'nin İsrail'e uyguladığı yaptırımların artırılmasını talep ediyor. Bu yaptırımlar arasında silah satışının durdurulması, İsrail'in işgal politikalarına karşı ekonomik önlemler alınması ve Uluslararası Adalet Divanı kararlarının uygulanması için baskı yapılması yer alıyor. Burnham hükümetinin bu konuda ne kadar kararlı olacağı merak konusu.
Öte yandan, İsrail hükümeti ve İngiltere'deki Yahudi cemaatinin bazı kesimleri, Burnham'ın atamalarını olumlu karşıladıklarını açıkladı. Bu gruplar, İsrail ile olan stratejik ilişkilerin korunması gerektiğini savunuyor. Bu karşıtlık, Burnham'ın iç politikada denge kurma çabalarını zorlaştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve İsrail'in Gazze'deki saldırılarına yönelik eleştirileriyle biliniyor. Bu nedenle İngiltere'deki bu gelişme, Türk dış politikası açısından önemli. Ankara, İngiltere'nin yeni hükümetinin İsrail politikasını yakından izliyor. Eğer Burnham hükümeti İsrail'e yaptırım uygulama konusunda adım atarsa, bu Türkiye'nin bölgedeki tutumuyla örtüşen bir gelişme olacak. Ayrıca, Türkiye'nin Filistin konusunda uluslararası kamuoyunda yalnızlaşmasının önüne geçilmesi açısından da bu tür gelişmeler önem taşıyor. Ancak İngiltere'nin İsrail'e yönelik politik değişikliğe gitmesi, ABD'nin de etkisiyle kolay görünmüyor. Türkiye'nin, İngiltere ile olan ikili ilişkilerinde bu konuyu gündeme getirmesi beklenebilir.
