Burkina Faso ordusu, kuzeydeki askeri birliklere yönelik geniş çaplı bir saldırıyı püskürttüğünü ve çatışmalarda 400'den fazla silahlı kişinin öldürüldüğünü duyurdu. Ordu sözcüsü, saldırganların ağır silahlar ve motosikletlerle düzenlediği taarruzun, hava ve kara operasyonlarıyla bertaraf edildiğini belirtti. Açıklamada, ölenler arasında yabancı savaşçıların da bulunduğu iddia edildi. Burkina Faso yönetimi, saldırıların arkasında Fransa'nın desteğini alan terör gruplarının olduğunu öne sürdü ve Paris'e sert suçlamalarda bulundu.
Gelişmenin arka planı
Burkina Faso, 2015'ten bu yana El Kaide ve IŞİD bağlantılı grupların şiddetli saldırılarıyla karşı karşıya. Binlerce sivil hayatını kaybederken, 2 milyondan fazla kişi yerinden edildi. Geçen yıl askeri darbeyle iktidara gelen İbrahim Traore yönetimi, güvenlik krizine karşı sert önlemler alıyor. Yeni cunta, Fransa'nın bölgedeki askeri varlığını sonlandırarak Rusya ile yakınlaşma sinyali vermişti. Ordu, son operasyonda 400'den fazla 'teröristin' etkisiz hale getirildiğini, çok sayıda silah ve mühimmat ele geçirildiğini açıkladı. Ancak bağımsız kaynaklar, iddiaları doğrulayamıyor. Bölge'deki insani durum ise her geçen gün kötüleşiyor.
Fransa'nın Afrika'da terörle mücadele kapsamında yürüttüğü Barkhane Operasyonu, Mali ve Burkina Faso'daki askeri yönetimler tarafından 'başarısız' ilan edilmişti. Burkina Faso, geçen yıl Fransa Büyükelçisini sınır dışı etmiş ve Fransız askerlerinin ülkeden çekilmesini istemişti. Yeni suçlamalar, iki ülke arasındaki gerilimi daha da tırmandıracak gibi görünüyor. Fransa Dışişleri Bakanlığı, iddiaları reddederek, 'asılsız ve kabul edilemez' olarak nitelendirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Burkina Faso'daki istikrarsızlık, Sahel bölgesinin geneline yayılıyor. Mali, Nijer ve Burkina Faso'daki askeri rejimler, güvenlik sorunlarıyla başa çıkmakta zorlanırken, Rus paralı asker grubu Wagner'in bölgede etkinliği artıyor. Batılı ülkeler, çekilmelerinin ardından Rusya'nın nüfuz kazandığı uyarısında bulunuyor. BM verilerine göre, Sahel'de terör kaynaklı ölümler 2023'te yüzde 50 arttı. Bu durum, Avrupa'ya yönelen göç dalgalarını da tetikliyor. AB, bölgeye yönelik insani yardımları artırma kararı alırken, güvenlik işbirliğini yeniden değerlendiriyor. Burkina Faso'daki son çatışma, bölgesel güç mücadelesinin yeni bir aşamasını temsil ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika Boynuzu ve Sahel bölgesinde artan terör tehdidine karşı Somali, Libya ve Nijer'de askeri varlık gösteriyor. Burkina Faso'daki gelişmeler, Türkiye'nin bölgede Fransa'ya alternatif bir güvenlik ortağı olma potansiyelini gündeme getirebilir. Ancak Ankara, askeri darbelerle yönetilen ülkelerle ilişkilerde 'meşruiyet' dengesini gözetiyor. Sahel'deki istikrarsızlık, Türkiye'ye yönelik göç baskısını dolaylı olarak artırabilir; aynı zamanda Türk savunma sanayi ürünlerine (İHA/SİHA) olan talebi de yükseltebilir. Türkiye, bölgede istikrarın sağlanması için BM ve Afrika Birliği ile işbirliğini sürdürürken, Fransa ile jeopolitik rekabeti de göz ardı etmemeli.
