Burkina Faso hükümeti, 26 Haziran Cuma günü devlet televizyonunda yaptığı açıklamayla Fransa ile diplomatik ilişkilerini kestiğini duyurdu. Bu karar, Sahel bölgesinde yıllardır kötüleşen güvenlik durumu, egemenlik tartışmaları ve Fransız müdahalesi olarak algılanan dış müdahale iddiaları sonrasında gelen en sert adım oldu. Eski sömürgeci güç ile Burkina Faso arasındaki bağlar, özellikle 2022'deki askeri darbelerden bu yana hızla zayıflamıştı. Yeni yönetim, Fransız askerlerinin ülkeden çekilmesini talep etmiş ve Rusya ile daha yakın ilişkiler kurmaya başlamıştı.
Gelişmenin arka planı
Fransa ile Burkina Faso arasındaki ilişkiler, 2022 yılında gerçekleşen iki askeri darbenin ardından ciddi bir krize girmişti. Albay İbrahim Traore liderliğindeki cunta yönetimi, Fransa'yı terörle mücadelede yetersiz kalmakla ve ülkenin içişlerine karışmakla suçluyor. Burkina Faso'nun, Mali ve Nijer'deki askeri yönetimlerle birlikte Sahel'de Fransız karşıtı bir blok oluşturması, bölgedeki dengeleri değiştiriyor.
Burkina Faso, 2015'ten bu yana El Kaide ve IŞİD bağlantılı grupların saldırılarıyla sarsılıyor. Fransız askerlerinin varlığına rağmen güvenlik durumu iyileşmemiş, aksine sivil kayıplar artmıştı. Başkent Ouagadougou'daki Fransız büyükelçiliğinin kapatılması ve askeri işbirliğinin sonlandırılması, iki ülke arasındaki uçurumu derinleştiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, Fransa'nın Batı Afrika'daki nüfuzunun giderek azaldığı bir döneme denk geliyor. Mali ve Nijer'den sonra Burkina Faso'nun da Fransa ile yollarını ayırması, Sahel bölgesinde Fransız askeri varlığının sona ermesine yol açabilir. Öte yandan, Moskova'nın bölgedeki etkisi artıyor; Burkina Faso, Wagner Grubu benzeri özel askeri şirketlerle işbirliği yapıyor.
Fransa, Afrika kıtasındaki etkisini kaybederken, Çin ve Rusya'nın alternatif ortaklıklar sunması dikkat çekiyor. Ekonomik olarak da Burkina Faso'nun Fransız şirketlerine yönelik yaptırımları gündemde. Bu gelişmeler, Batı Afrika'da yeni bir güç mücadelesinin habercisi olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Burkina Faso'nun Fransa ile ilişkilerini kesmesi, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası için fırsatlar sunabilir. Ankara, son yıllarda Sahel bölgesinde insani yardım ve savunma işbirliği alanlarında aktif rol oynuyor. Burkina Faso ile ilişkilerin geliştirilmesi, Türkiye'nin kıtadaki etkisini artırabilir. Ancak bölgedeki istikrarsızlık, Türk yatırımlarını ve büyükelçilik güvenliğini tehdit edebilir. Türkiye'nin, Fransa'nın boşalttığı alanı doldurmak yerine bölgesel krize yönelik dengeli bir politika izlemesi bekleniyor.
