Batı Afrika ülkesi Burkina Faso'nun askeri cuntası, eski sömürgeci güç Fransa'yı ulusal çıkarlarına zarar vermekle suçlayarak diplomatik ilişkileri tek taraflı olarak sonlandırdığını duyurdu. Ülkenin dışişleri bakanlığı tarafından yapılan resmî açıklamada, Fransa'nın Burkina Faso'nun egemenliğine saygı göstermediği, iç işlerine karıştığı ve ülkenin kalkınma çabalarını baltaladığı belirtildi. Karar, Ouagadougou ile Paris arasındaki gerginliğin son haftalarda tırmanmasının ardından geldi. Cunta yönetimi, 2022'deki darbeden bu yana Fransa'ya karşı artan bir düşmanlık sergiliyor ve Fransız askerlerinin ülkeden çekilmesini istiyordu.
Gelişmenin arka planı
Burkina Faso, 1960 yılında Fransa'dan bağımsızlığını kazandı, ancak iki ülke arasında resmî dil, ticaret ve askerî iş birliği gibi alanlarda güçlü bağlar kaldı. Fransa, Sahel bölgesinde İslamcı militanlarla mücadele etmek için bölgede binlerce asker konuşlandırmıştı. Ancak Burkina Faso'da Ocak ve Eylül 2022'de gerçekleşen iki askerî darbe, Fransa'nın bölgedeki etkisini sorgulamaya başladı. Cunta lideri İbrahim Traoré, Fransa'yı ülkenin güvenlik sorunlarına çözüm bulamamakla ve sömürgeci bir zihniyetle hareket etmekle eleştirdi.
Fransa'nın bölgedeki askerî varlığı, Burkina Faso kamuoyunda giderek daha fazla tepki çekiyor. Özellikle genç nüfus arasında Fransa'ya yönelik öfke büyüyor ve sokaklarda Fransız karşıtı protestolar düzenleniyor. Cunta yönetimi, bu duyguları kullanarak meşruiyetini pekiştirmeye çalışıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Burkina Faso'nun Fransa ile bağlarını kesmesi, Sahel bölgesindeki Fransız nüfuzunun gerilemesinin bir başka işareti. Mali 2022'de, Nijer ise 2023'te benzer adımlar atmıştı. Bu üç ülke, Fransız karşıtı söylemi benimseyen cihatçı gruplara karşı mücadele ediyor. Fransa, 2022'de Mali'den askerlerini çekmek zorunda kalmış, Nijer'deki askerî varlığı da cunta yönetimi tarafından sonlandırılmıştı.
Burkina Faso, Fransa ile bağlarını kestikten sonra Rusya'ya yanaşma sinyalleri veriyor. Cunta, Wagner Grubu gibi Rus paralı asker şirketleriyle iş birliği yapabileceğini ima etti. Bu hamle, Batı'nın bölgedeki nüfuz kaybını ve Rusya'nın Afrika'da artan etkisini yansıtıyor. Öte yandan, Burkina Faso'nun bu kararı, Fransa'nın Afrika politikasını yeniden gözden geçirmesine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika'da son yıllarda artan diplomatik ve ticari ilişkilerle dikkat çekiyor. Burkina Faso ile Fransa arasındaki bu kopuş, Türkiye'nin Sahel bölgesindeki bazı ülkelerle iş birliğini derinleştirmesi için bir fırsat olabilir. Ankara, daha önce Nijer ve Mali ile savunma ve enerji alanlarında anlaşmalar imzalamıştı. Ancak Türkiye, Fransa ile NATO müttefiki olarak dengeli bir politika izlemek zorunda. Bu gelişme, Türkiye'nin Afrika'daki etkisini artırma potansiyeli taşısa da, bölgesel istikrarsızlık ve güvenlik risklerini de beraberinde getirebilir.
