Avrupa Birliği, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupalı teknoloji şirketlerine yönelik tehditkar açıklamalarına karşılık olarak sert bir diplomatik hamle yaptı. Trump'ın, AB'nin Amerikan teknoloji devlerine uyguladığı düzenlemelere misilleme yapma sözü vermesi üzerine Brüksel, bu tür tehditlerin transatlantik ilişkileri zedelediğini ve yeni bir AB-ABD teknoloji işbirliği diyaloğu için yürütülen müzakereleri tehlikeye attığını bildirdi. AB Dijital Politikadan Sorumlu Komisyon Üyesi, “Dijital alanda adil bir oyun sahası olmadan, hiçbir diyalog anlamlı sonuç vermez” dedi.
Gerginlik ve Arka Plan
Trump yönetimi, Avrupa Komisyonu'nun 2024'te başlattığı Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında Google, Meta ve Apple gibi Amerikan şirketlerine yönelik soruşturmaları “ticari engelleme” olarak nitelendiriyor. Beyaz Saray, geçtiğimiz hafta yaptığı bir açıklamada, “AB'nin uygulamaları Amerikan inovasyonunu hedef alıyor; bu kabul edilemez” ifadelerini kullanmıştı.
Brüksel ise bu suçlamaları reddediyor. AB yetkilileri, söz konusu düzenlemelerin tüm şirketlere eşit uygulandığını ve dijital pazarda rekabeti korumayı amaçladığını vurguluyor. AB Dış İlişkiler Servisi'nden bir sözcü, “Kurallarımız ayrımcı değildir. Trump yönetiminin ticaret savaşlarına dönme tehdidi, küresel dijital ekonominin istikrarına zarar verir” dedi.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Taraflar arasındaki bu gerilim, 2025'te başlaması planlanan AB-ABD Teknoloji Diyaloğu'nun ilk toplantısını gölgeliyor. Diyalog, yapay zeka düzenlemeleri, veri akışı ve siber güvenlik gibi kritik konularda işbirliğini artırmayı hedefliyordu. Ancak Trump yönetiminin tehditkâr tutumu, diyaloğun henüz başlamadan rafa kalkmasına yol açabilir.
Uzmanlar, bu gerilimin küresel teknoloji ekosisteminde belirsizlik yarattığını belirtiyor. Londra merkezli bir düşünce kuruluşundan Dr. Emily Stone, “ABD ve AB arasındaki rekabet, Çin ve diğer ülkelerin dijital alanda aradıkları boşluğu bulmalarına neden olabilir. Bu, transatlantik bloğun stratejik çıkarlarına aykırı” yorumunu yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB-ABD teknoloji gerilimi, Türkiye için hem fırsat hem risk taşıyor. Türkiye, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve dijital ekonomiye entegrasyon sürecinde AB ile yakın ilişkilerini sürdürüyor. ABD ile yaşanan bu tür bir çatışma, Ankara'nın her iki tarafla da dengeli bir pozisyon almasını zorunlu kılıyor. Özellikle Türk teknoloji şirketlerinin AB pazarına erişimi, AB düzenlemelerine uyumla mümkün olacak; ancak Trump yönetiminin baskıcı politikaları, Türk firmalarını arada bırakabilir. Bölgesel olarak, bu gerilimin Ukrayna savaşı sonrası transatlantik dayanışmayı zayıflatması, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, her iki tarafla da iyi ilişkilerini sürdürerek bu rekabetten en az hasarla çıkmayı hedeflemeli.
