Çin, Rusya, İran ve Hindistan'ın da aralarında bulunduğu 11 üyeli BRICS grubu, cumartesi günü Yeni Delhi'de düzenlenen zirvede Orta Doğu'daki gerilimin azaltılması için ortak çağrıda bulundu. Zirve, önceki bölünmelerin üstesinden gelinerek yayınlanan ortak bildiriyle sona erdi. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in de katıldığı toplantıda, bölgede artan çatışmaların durdurulması ve diplomatik çözüm çağrısı öne çıktı.
BRICS Zirvesi'nde Orta Doğu Gündemi
Yeni Delhi'de bir araya gelen BRICS liderleri, Orta Doğu'da yaşanan çatışmaların bölgesel istikrarı tehdit ettiğini vurgulayarak tüm taraflara "azami itidal" çağrısı yaptı. Zirveye Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi katıldı. Toplantı sonunda yayınlanan ortak bildiride, savaşın yayılmasının önlenmesi ve insani krizin derhal sona erdirilmesi gerektiği belirtildi.
BRICS ülkeleri, aralarındaki siyasi ve ekonomik farklılıklara rağmen ortak bir açıklama yapmayı başardı. Özellikle Çin ve Rusya'nın İran ile yakın ilişkileri, Hindistan'ın ise İsrail ile bağlantıları göz önüne alındığında bu uzlaşı dikkat çekici. Bildiride, Filistin-İsrail çatışmasına doğrudan atıf yapılmazken, "bölgesel tırmanmayı önleme" ve "sivillerin korunması" vurgusu öne çıktı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS'in ortak açıklaması, Batı'nın Orta Doğu politikalarına alternatif bir ses olarak yorumlanıyor. Grup, son yıllarda genişleyerek Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkeleri bünyesine kattı. Bu genişleme, BRICS'in küresel yönetişimde daha etkili olma hedefini yansıtıyor.
Zirvede ayrıca enerji güvenliği, ticaret ve iklim değişikliği gibi konular da ele alındı. Liderler, küresel ekonomik sistemin daha adil hale getirilmesi ve gelişmekte olan ülkelerin sesinin duyurulması gerektiğini belirtti. Çin ve Rusya, Batı yaptırımlarına karşı ortak hareket etme çağrısı yaparken, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerin denge politikası izlediği görüldü.
Orta Doğu'daki çatışmalar, BRICS ülkeleri için farklı anlamlar taşıyor. İran, bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla etkisini artırmaya çalışırken, Suudi Arabistan ve BAE ise ekonomik istikrarı önceliyor. Çin, bölgede artan ekonomik çıkarlarını korumak isterken, Rusya askeri varlığını sürdürme derdinde. Hindistan ise İsrail ile stratejik ortaklığını koruyarak Arap ülkeleriyle de ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor.
BRICS'in çağrısı, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşların çağrılarına eklendi. Ancak grubun bağlayıcı bir karar alma mekanizması olmadığı için etkisi sınırlı olabilir. Yine de ortak bildiri, gelişmekte olan ülkelerin küresel krizlerde daha aktif rol alma isteğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS'in Orta Doğu'da itidal çağrısı, Türkiye'nin bölgesel diplomasi ve enerji güvenliği açısından önem taşıyor. Türkiye, BRICS ile diyalog halinde olan ve üyeliği tartışılan bir ülke olarak, grubun genişleme sürecinde denge politikası izliyor. Ortak bildiri, Türkiye'nin bölgede artan gerilimin ekonomik ve güvenlik risklerine karşı savunduğu diplomasi ve diyalog çağrılarıyla örtüşüyor. Ayrıca, BRICS içindeki İran ve Suudi Arabistan gibi aktörlerle ilişkilerini yöneten Türkiye, grubun bölgesel istikrar çağrısını kendi dış politika hedefleri doğrultusunda kullanabilir. Enerji koridorları ve ticaret yollarının güvenliği, Türkiye için kritik önemde.
