Brezilya'da 2026 Ekim ayında yapılması planlanan devlet başkanlığı seçimlerinin ikinci tur senaryosunda, mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın muhalefet senatörü Flavio Bolsonaro'yu geride bıraktığı görülüyor. AtlasIntel ve Bloomberg iş birliğiyle yapılan ankete göre Lula, seçmenlerin yüzde 52'sinin desteğini alırken, Bolsonaro yüzde 48'de kalıyor. Anket, Brezilya'nın en büyük ekonomik ve siyasi merkezi Sao Paulo'da 1 Temmuz'da yayımlandı. Lula'nın yeniden seçilme şansı, ülkenin ekonomik toparlanması ve sosyal politikaları etrafında şekillenirken, Bolsonaro ise muhafazakâr ve sağcı seçmen tabanına yaslanıyor. Anketin 1 puanlık hata payı, iki aday arasındaki farkın dar olduğunu ancak Lula'nın avantajlı konumda bulunduğunu ortaya koyuyor.
Gelişmenin arka planı: Lula'nın mevcut durumu ve Bolsonaro ailesinin siyasi krizi
Lula, 2022 seçimlerinde Jair Bolsonaro'yu kıl payı yenerek ikinci kez devlet başkanı seçilmişti. Görev süresinde enflasyonu düşürme, yoksullukla mücadele ve Amazon'un korunması gibi başlıklarda adımlar attı. Ekonomik göstergelerde kısmi iyileşme kaydedilmesine rağmen Brezilya, yüksek kamu borcu ve siyasi kutuplaşma ile karşı karşıya. Lula'nın adaylığı, işçi sınıfı ve sol görüşlüler arasında popülerliğini korurken, son dönemdeki yolsuzluk soruşturmaları ve yargı tartışmaları gölgesinde ilerliyor.
Flavio Bolsonaro ise eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu olarak siyasete atılmıştı. Jair Bolsonaro'nun 2023'te siyasi hakları elinden alınınca, sağcı seçmenler Flavio'ya yöneldi. Ancak Flavio'nun ailesinin geçmişteki tartışmalı çevre politikaları ve COVID-19 yönetimiyle ilgili eleştirileri, kamuoyunda desteğini sınırlıyor. Son haftalarda Amazon ormanlarındaki yangınlar ve yerli halklara yönelik baskılarla ilgili protestolar, Bolsonaro'nun çevre karnesini sorgulatıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Brezilya seçimlerinin Latin Amerika ve dünyaya etkisi
Brezilya, BRICS üyesi olarak küresel Güney'de lider konumunda. Lula'nın yeniden seçilmesi halinde, Çin ve Rusya ile iş birliğinin devam etmesi bekleniyor. Ayrıca Lula, Ukrayna savaşında arabuluculuk rolü üstlenmeyi hedeflemişti. Flavio Bolsonaro'nun kazanması ise ABD ve Batı'ya yönelik daha yakın bir dış politika çizgisi anlamına gelebilir. Brezilya'nın Amazon politikası da küresel iklim değişikliği müzakerelerinde belirleyici olacak. Lula'nın korumacı yaklaşımı uluslararası çevre örgütlerince desteklenirken, Bolsonaro tarım ve madencilik sektörünü önceleyen bir tutum sergiliyor. Bu durum, Brezilya'nın AB ve ABD ile ticari ilişkilerini etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya, Türkiye'nin Latin Amerika'daki en önemli ticari ortaklarından biridir. Lula döneminde BRICS içinde iş birliği ve ortak para birimi tartışmaları, Türkiye'nin çok kutuplu dünya vizyonuyla örtüşmektedir. Eğer Lula seçimi kazanırsa, iki ülke arasında savunma sanayi ve tarım alanındaki anlaşmaların derinleşmesi beklenebilir. Flavio Bolsonaro'nun iktidara gelmesi ise Brezilya'yi ABD'ye yaklaştırarak Türkiye ile ilişkilerde daha dengeli bir çizgi oluşturabilir. Her iki senaryoda da Brezilya'daki siyasi istikrar, Türkiye'nin bölgeye yönelik ticaret ve yatırım stratejileri açısından kritik öneme sahiptir.
