Brezilya'nın kümes hayvanı ihracatı, ülkenin güneyindeki Rio Grande do Sul eyaletinde faaliyet gösteren ve MBRF olarak bilinen bir tedarikçide Newcastle hastalığının tespit edilmesiyle yeni bir tehditle karşı karşıya kaldı. Brezilya Tarım Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, hastalık bir ticari işletmede görüldü ve hükümet, enfeksiyonun yayılmasını önlemek için derhal karantina önlemleri başlattı. Dünyanın en büyük tavuk eti ihracatçısı olan Brezilya için bu gelişme, başta Asya ve Orta Doğu olmak üzere birçok pazarda ihracat yasaklarına yol açabilecek ve ülke ekonomisine ciddi darbe vurabilecek nitelikte.
Newcastle hastalığı nedir, neden önemli?
Newcastle hastalığı, kuşlarda solunum, sinir ve sindirim sistemlerini etkileyen viral bir hastalıktır. Özellikle tavuklarda yüksek ölüm oranına neden olabilen bu hastalık, kümes hayvanı endüstrisi için büyük bir tehdit oluşturur. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) tarafından bildirimi zorunlu hastalıklar arasında yer alan Newcastle, ticari sürülerde salgınlara yol açarak üretim kayıplarına ve ihracat kısıtlamalarına neden olabilir. Hastalık insan sağlığı için ciddi bir risk taşımaz; ancak kanatlı eti ve yumurta ticaretini doğrudan etkilediği için ekonomik açıdan büyük önem taşır.
Brezilya'da daha önce de zaman zaman Newcastle vakaları görülmüş, ancak ticari işletmelerde tespit edilmesi nadir olmuştur. Son vaka, ülkenin en büyük kümes hayvanı üretim bölgelerinden biri olan Rio Grande do Sul'da ortaya çıkması nedeniyle ayrıca dikkat çekicidir. Yetkililer, hastalığın kaynağını belirlemek ve yayılmasını engellemek için bölgedeki tüm kümes hayvanı işletmelerinde denetimleri artırdı.
Brezilya'nın küresel tavuk eti ticaretindeki yeri
Brezilya, yıllık 4 milyar doları aşan tavuk eti ihracatıyla dünya pazarının lideri konumunda. Ülke, özellikle Asya ve Orta Doğu ülkelerine büyük miktarlarda donmuş tavuk eti ve tavuk parçaları ihraç ediyor. Çin, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler Brezilya tavuk etinin başlıca alıcıları arasında yer alıyor. Bu ülkelerin çoğu, hastalık riski nedeniyle Brezilya'dan ithalata geçici yasaklar getirebilir. Daha önce benzer durumlarda, örneğin 2018'deki Newcastle salgınında olduğu gibi, bazı ülkeler Brezilya'nın belirli bölgelerinden yapılan ithalata kısıtlama getirmişti.
Brezilya Tavuk Eti İhracatçıları Birliği (ABPA) verilerine göre, ülkenin tavuk eti ihracatı 2022'de 4,5 milyon tonu aşarak rekor kırmıştı. Bu ihracatın yaklaşık yüzde 70'i Asya ve Orta Doğu ülkelerine yapılıyor. Dolayısıyla, hastalığın ticari bir işletmede görülmesi, bu pazarlarda Brezilya ürünlerine yönelik güveni sarsabilir ve ihracat gelirlerinde önemli düşüşlere yol açabilir.
Brezilya Tarım Bakanlığı, hastalığın tespit edilmesinin ardından bölgedeki işletmelerde karantina uygulaması başlattığını ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne resmi bildirimde bulunduğunu açıkladı. Bakanlık, tüketici sağlığını korumak için gerekli tüm önlemlerin alındığını vurguladı. Ancak, ihracat yasaklarının ne kadar süreceği ve hangi ülkelerin kısıtlama getireceği henüz belirsizliğini koruyor.
Küresel etkiler ve sektörün geleceği
Brezilya'daki Newcastle vakası, küresel kümes hayvanı ticaretini de yakından ilgilendiriyor. Dünya genelinde artan gıda fiyatları ve arz sıkıntıları göz önüne alındığında, Brezilya'nın ihracatında yaşanacak bir aksama, uluslararası pazarlarda tavuk eti fiyatlarını yukarı çekebilir. Özellikle ithalatçı ülkeler, alternatif tedarikçilere yönelerek arz güvenliğini sağlamaya çalışacaktır. Ancak Brezilya'nın pazar payının büyüklüğü nedeniyle kısa vadede tamamen ikame edilmesi zor görünüyor.
Öte yandan, hastalığın yayılmasını önlemek için alınacak önlemler, Brezilya'nın uzun vadeli itibarını koruması açısından kritik. Ülke, daha önceki salgınlarda etkin mücadele yöntemleriyle hastalığı kontrol altına almayı başarmıştı. Bu kez de benzer bir yaklaşımla, hem iç piyasada hem de ihracat pazarlarında güveni yeniden tesis etmeye çalışacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki Newcastle hastalığı, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de küresel tavuk eti ticaretindeki dalgalanmalar Türk ihracatçıları için fırsat ve riskler barındırıyor. Türkiye, son yıllarda tavuk eti ihracatını artırarak Orta Doğu ve Orta Asya pazarlarında önemli bir oyuncu haline geldi. Brezilya'nın ihracat kısıtlamaları yaşaması durumunda, Türk üreticiler bu pazarlarda pay kapma şansı elde edebilir. Ancak hastalığın yayılması ve küresel arz endişeleri, hammadde fiyatlarını (özellikle yem maliyetlerini) yukarı çekerek Türk sektörünün rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi kümes hayvanı sağlığı standartlarını koruması ve olası bir salgına karşı tedbirli olması büyük önem taşıyor.
