İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının üzerinden geçen 10 yılın ardından, referandumda 'ayrılma' yönünde oy kullanan vatandaşlardan bazıları hâlâ bu karardan pişmanlık duymadıklarını ifade ediyor. 'Evet, kaybettiğimiz fırsatlar oldu ancak temel özgürlükleri geri kazandık' diyen Brexit yanlıları, ekonomik belirsizliklere rağmen İngiltere'nin kendi kararlarını kendisinin almasının önemini vurguluyor. İngiltere'nin AB'den ayrılma süreci, başta ticaret anlaşmaları ve göç politikaları olmak üzere birçok alanda dönüşüm yaratırken, bu sürecin en hararetli destekçileri de zaman içinde kararlılıklarını koruyor.
Brexit'in kazanımları ve kayıpları
2016'da yapılan referandumdan bu yana, İngiltere, AB üyeliğinden doğan yükümlülükleri geride bırakarak kendi ticaret anlaşmalarını müzakere etme, sınır kontrollerini yeniden tesis etme ve ulusal yasaları kendi parlamentosunda şekillendirme hakkını elde etti. Ancak bu özgürlüklerin bedeli, AB pazarına erişimde yaşanan kısıtlamalar, ihracat bürokrasisindeki artış ve bazı sektörlerde yaşanan iş gücü açığı oldu. Brexit destekçileri, kısa vadeli ekonomik sıkıntıların uzun vadede ulusal egemenliğin güçlenmesiyle telafi edildiğini savunuyor. Özellikle balıkçılık, tarım ve imalat gibi sektörler yeniden düzenlenirken, İngiltere, AB dışı ülkelerle yeni ticaret ortaklıkları kurma çabasını sürdürüyor.
Financial Times'ın son analizine göre, Brexit sonrası İngiltere ekonomisi, AB üyesi kalan ülkelere kıyasla daha yavaş büyürken, enflasyon ve yatırım eksikliği gibi sorunlar da dikkat çekiyor. Buna karşılık, Brexit yanlıları, bu durumun büyük ölçüde küresel ekonomik koşullardan ve pandemiden kaynaklandığını ileri sürüyor. 'Kontrolü geri aldık' söylemi, göç politikalarında daha seçici olma ve sınırları koruma gibi konularda hâlâ güçlü bir destek buluyor.
Siyasi ve toplumsal yansımalar
Brexit, İngiliz siyasetinde derin kutuplaşmalara yol açsa da, aradan geçen 10 yıl, toplumun bir kesiminde bu kararı normalleştirdi. 'Bırakın gitsinler' diyenlerle 'geri dönmeliyiz' diyenler arasındaki tartışma, hâlâ gündemin üst sıralarında yer almasa da, her iki taraf da pozisyonlarını koruyor. Habere konu olan Brexit seçmenleri, aradan geçen sürede yaşananlara rağmen (ekonomik zorluklar, Kuzey İrlanda protokolü, İskoçya'nın bağımsızlık talepleri) AB karşıtı duruşlarını sürdürüyor. Bu kişiler, Birleşik Krallık'ın bağımsız bir ulus olarak yoluna devam etmesinin, AB bürokrasisine bağlı olmaktan daha değerli olduğunu düşünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brexit sonrası İngiltere, Türkiye ile ikili ticaret hacmini artırmak ve yeni iş birliği alanları oluşturmak için çaba gösteriyor. 2023'te imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın güncellenmesi ve hizmet sektörünün dahil edilmesi, iki ülke arasındaki ekonomik bağları güçlendirdi. Türkiye, AB ile ilişkilerinde yaşadığı sürece benzer şekilde, İngiltere'nin AB'den ayrılmasının yarattığı pazar fırsatlarından yararlanmaya çalışıyor. Ayrıca, Brexit sürecinde İngiltere'nin sergilediği 'egemenlik vurgusu', Türkiye'nin AB üyelik müzakerelerinde zaman zaman dile getirdiği 'kendi kararlarını alma' talebiyle benzerlik taşıyor. Bu bağlamda, İngiltere deneyimi, Türkiye için AB ile ilişkilerde farklı bir model olarak değerlendirilebilir, ancak Türkiye'nin Brexit sonrası İngiltere ile ticari iş birliğini derinleştirmesi, AB'ye alternatif arayışlarına bir örnek teşkil ediyor.
