İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılma kararının üzerinden 10 yıl geçerken, ülkenin karşı karşıya olduğu en büyük ekonomik sorunlardan biri olan düşük büyüme hızı, uzmanlara göre belki de en beklenmedik bir çözümle aşılabilir: AB’ye yeniden yakınlaşma. King’s College London Siyaset Profesörü ve UK in a Changing Europe araştırma merkezi direktörü Anand Menon’un analizine göre, Brexit sonrası İngiltere’nin ticaret engelleri, işgücü kıtlığı ve yatırım çekme konusundaki zorlukları, ülkenin büyüme potansiyelini sınırlıyor. Menon, “Büyüme sorunumuzun cevabı belki de kapımızın önünde, AB ile daha yakın ilişkilerde yatıyor” diyor.
Brexit’in Ekonomik Bedeli
2016 referandumunun ardından başlayan Brexit süreci, 2020’de resmen tamamlandı. Ancak İngiltere’nin AB’den ayrılışının ekonomik sonuçları hâlâ hissediliyor. Menon, Brexit’in İngiltere’nin GSYİH’sine yıllık yaklaşık %5-6 oranında bir kayba yol açtığını belirtiyor. Ticaret anlaşmalarının getirdiği gümrük kontrolleri, hizmet sektöründe karşılaşılan engeller ve serbest dolaşımın sona ermesi, İngiliz şirketlerinin AB pazarına erişimini zorlaştırdı. Özellikle imalat ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmeler, bu durumdan en çok etkilenenler arasında.
Öte yandan, Brexit sonrası İngiltere’nin bağımsız ticaret politikası izleme çabaları da karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. AB ile imzalanan Ticaret ve İşbirliği Anlaşması, mal ticaretinde gümrük vergilerini sıfırlasa da tarife dışı engeller ve uyumluluk maliyetleri devam ediyor. Menon, “AB ile ticaretimiz daha pahalı ve yavaş hale geldi. Bu da İngiltere’nin verimlilik artışını olumsuz etkiliyor” ifadelerini kullanıyor.
Yeniden Yakınlaşma Tartışmaları
Son dönemde İngiltere’de Brexit sonrası AB ile ilişkilerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine dair sesler yükseliyor. İş dünyası temsilcileri, özellikle hizmet ticareti ve mesleki yeterliliklerin tanınması konusunda AB ile daha yakın işbirliği çağrısı yapıyor. Menon, bu eğilimin özellikle İşçi Partisi’nin iktidara gelmesiyle daha da belirginleşebileceğini öngörüyor. Ancak, tam üyelik yerine “Norveç modeli” gibi seçeneklerin, İngiltere’nin egemenlik kaygılarıyla çeliştiği için siyasi olarak zor olduğunu da ekliyor.
Küresel ölçekte Brexit, İngiltere’nin uluslararası ticaretteki konumunu da etkiledi. AB’nin yanı sıra ABD, Japonya ve Avustralya gibi ülkelerle yapılan ticaret anlaşmaları, İngiltere’nin küresel ticaret ağını genişletme çabalarının bir parçası. Ancak Menon, bu anlaşmaların AB ile kaybedilen ticari hacmi telafi etmekte yetersiz kaldığını vurguluyor. “AB bizim en büyük ticaret ortağımız ve olmaya devam ediyor. Onunla aramızdaki mesafe arttıkça, büyüme potansiyelimiz de daralıyor” diyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brexit sonrası İngiltere’nin AB ile yeniden yakınlaşma arayışı, Türkiye için iki yönlü bir anlam taşıyor. Birincisi, Türkiye de AB ile ilişkilerinde benzer bir “yeniden tanımlama” sürecinden geçiyor; Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve vize serbestisi gibi konular masada. İkincisi, İngiltere’nin AB’ye yakınlaşması, Türkiye’nin Londra ile ticari ilişkilerini de etkileyebilir. Özellikle Türk ihracatçılar, İngiltere pazarında AB ürünleriyle rekabet ederken, olası bir İngiltere-AB yakınlaşması, Türk ürünlerinin rekabet gücünü artırabilir. Ancak Türkiye’nin kendi AB perspektifi açısından, İngiltere’nin “özel statü” arayışı, Ankara’nın da benzer bir model talep etmesine yol açabilir. Sonuç olarak, Brexit’in 10. yılında İngiltere’nin yaşadığı dönüşüm, Türkiye için hem fırsatlar hem de dikkatle izlenmesi gereken politika değişiklikleri barındırıyor.
