Çinli elektrikli araç üreticisi BYD, Haziran 2026'da yaptığı açıklamayla, Türkiye'nin batısındaki Manisa'da planladığı 1 milyar dolarlık elektrikli ve plug-in hibrit araç fabrikası yatırımını süresiz olarak askıya aldığını doğruladı. Temmuz 2024'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla büyük bir törenle imzalanan anlaşma, o dönem Türkiye'nin en büyük doğrudan yabancı yatırımlarından biri olarak selamlanmıştı. Ancak şirket, küresel talepteki yavaşlama ve Avrupa pazarındaki belirsizlikler nedeniyle projeyi erteleme kararı aldı.
Gelişmenin Arka Planı
BYD'nin Manisa yatırımı, Türkiye'nin otomotiv sektöründe elektrikli araç üretim üssü olma hedefinin sembolü haline gelmişti. Temmuz 2024'te düzenlenen imza töreninde BYD Yönetim Kurulu Başkanı Wang Chuanfu ve dönemin Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır bir araya gelmiş, tesisin yıllık 150 bin araç kapasiteli olması ve doğrudan 5 bin kişiye istihdam sağlaması planlanmıştı. Ayrıca Ar-Ge merkezi de içermesi öngörülen tesisin, Türkiye'nin ihracatına önemli katkı sağlaması bekleniyordu.
Ancak küresel elektrikli araç pazarındaki büyüme hızının yavaşlaması, Çin iç pazarındaki rekabetin kızışması ve AB'nin Çin'den ithal elektrikli araçlara uyguladığı ek gümrük vergileri, BYD'nin Avrupa stratejisini yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Şirket, Macaristan'ın Szeged kentindeki fabrikasına öncelik verirken, diğer Avrupa yatırımlarını da gözden geçiriyor. BYD'nin Türkiye'deki yatırımını askıya alması, şirketin Avrupa'daki üretim planlarını yeniden şekillendirdiğinin bir işareti olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BYD'nin bu kararı, sadece Türkiye'yi değil, Avrupa otomotiv endüstrisini de yakından ilgilendiriyor. Çin merkezli üreticiler, AB'nin gümrük vergilerine rağmen Avrupa'da üretim tesisleri kurarak pazara girmeye çalışıyor. Macaristan'daki fabrikası bu stratejinin ilk adımı olurken, Türkiye'nin gümrük birliği avantajı ve genç nüfusu, BYD için cazip görünüyordu. Ancak, Türkiye'nin AB ile olan ilişkilerindeki belirsizlikler ve Çin'deki talepteki dalgalanmalar, şirketin yatırım kararlarını ertelemesine yol açtı.
Uzmanlar, BYD'nin Türkiye'deki yatırımı tamamen iptal etmediğini, ancak piyasa koşulları düzelene kadar bekleme kararı aldığını belirtiyor. Bu gelişme, Çinli elektrikli araç üreticilerinin yatırım kararlarında küresel ticaret savaşlarının ve tedarik zinciri güvenliğinin ne kadar belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin elektrikli araç üretim üssü olma hedefi açısından bir gecikme anlamına geliyor. BYD'nin yatırımı, sadece istihdam ve ihracat için değil, aynı zamanda teknoloji transferi ve tedarik zinciri entegrasyonu için de kritikti. Türkiye'nin, Çin ve AB arasındaki ticaret savaşlarında denge kurma çabaları, bu tür yatırım kararlarında belirleyici olacaktır. Ayrıca, bu erteleme, Türkiye'nin otomotiv sektöründeki dönüşümünü hızlandıracak daha fazla teşvik ve politika esnekliği gerektirebilir.
