Bolivya'nın başkenti La Paz'da yüzlerce yoksul vatandaş, dondurucu soğuk havaya rağmen saatlerce sırada bekleyerek uygun fiyatlı tavuk almaya çalışıyor. Ülkede derinleşen ekonomik kriz ve yüksek enflasyon, temel gıda maddelerine erişimi giderek zorlaştırırken, hükümetin sübvansiyonlu gıda dağıtım programı da talebi karşılayamıyor. La Paz'ın kenar mahallelerinde yaşayan aileler, gece yarısından itibaren kuyruğa girerek günün ilk ışıklarıyla birlikte dağıtılan tavuklardan alabilmek için mücadele ediyor.
Ekonomik krizin gölgesinde gıda güvencesizliği
Bolivya, son yıllarda artan siyasi istikrarsızlık ve küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar nedeniyle ciddi bir ekonomik darboğazdan geçiyor. Ülkede enflasyon oranı yıllık bazda yüzde 8'i aşarken, gıda fiyatlarındaki artış özellikle dar gelirli haneleri vurdu. Doğalgaz ve madencilik gelirlerine bağımlı olan ekonominin kırılgan yapısı, pandemi sonrası toparlanmayı da sekteye uğrattı.
Hükümet, artan fiyatlarla mücadele için temel gıda maddelerinde sübvansiyon uyguluyor olsa da, dağıtım ağındaki aksaklıklar ve yetersiz arz nedeniyle vatandaşlar saatler süren kuyrukları göze almak zorunda kalıyor. La Paz'da hava sıcaklığının sıfırın altına düştüğü sabah saatlerinde, özellikle yaşlılar ve çocuklu aileler sağlık riski taşımasına rağmen beklemeyi tercih ediyor.
Bir sıra bekleyen vatandaş, "Artık tavuk almak imkansız hale geldi. Normal fiyatlar cebimizi yakıyor, devletin sattığı uygun fiyatlı tavuk ise herkese yetmiyor. Sabahın 4'ünden beri buradayım, çocuklarıma et götürebilmek için her şeyi göze alıyorum," dedi.
Küresel boyutta artan gıda fiyatları ve yoksulluk
Bolivya'daki bu manzara, küresel gıda krizinin Latin Amerika'daki yansımalarından sadece biri. Rusya-Ukrayna savaşı, iklim değişikliği kaynaklı üretim düşüşleri ve tedarik zincirindeki aksamalar, dünya genelinde gıda fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, Latin Amerika'da 2022 yılında 50 milyondan fazla kişi açlıkla karşı karşıya kaldı. Bolivya, bölgedeki en yüksek yoksulluk oranlarına sahip ülkeler arasında yer alıyor; nüfusun yaklaşık yüzde 37'si yoksulluk sınırının altında yaşıyor.
Uzmanlar, mevcut tablonun Bolivya'da sosyal huzursuzluğu tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor. Geçtiğimiz yıllarda Şili, Kolombiya ve Peru'da gıda fiyatlarındaki artışa karşı geniş çaplı protestolar yaşanmıştı. Bolivya'da ise halkın tepkisi şimdilik kuyruklar ve şikayetlerle sınırlı kalırken, muhalefet partileri hükümeti ekonomik yönetimde yetersiz olmakla suçluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bolivya'daki kriz, Türkiye'de de son dönemde artan gıda fiyatları ve enflasyonla mücadele açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, benzer şekilde sübvansiyonlu gıda dağıtımı uygulamalarına sahip olsa da, bu sistemlerin yoksulluğu kalıcı olarak çözmediği görülüyor. Ayrıca, küresel gıda fiyatlarındaki artış Türkiye'yi de doğrudan etkiliyor; ancak Türkiye'nin tarımsal üretim kapasitesi ve coğrafi çeşitliliği, Bolivya'ya kıyasla daha dirençli bir yapı sunuyor. Yine de artan gıda enflasyonu, Türkiye'de de toplumsal memnuniyetsizliğe yol açabilecek potansiyel bir risk taşıyor. Bu tür krizlerin derinleşmesini önlemek için Türkiye'nin tarım politikalarını ve sosyal yardım mekanizmalarını güçlendirmesi gerekiyor.
