Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) politika faizini Haziran 2025'te %1,0 seviyesine, yıl sonuna kadar ise %1,25'e çıkarması bekleniyor. Reuters'ın ekonomistler arasında yaptığı ankete göre, BOJ mevcut %0,5 seviyesindeki faizi ilk olarak Nisan-Mayıs döneminde değiştirmeyi düşünmüyor; ancak Haziran ayında keskin bir artış öngörülüyor. Anket, 21-27 Şubat tarihleri arasında 32 ekonomistin katılımıyla gerçekleştirildi ve sonuçlar, BOJ'un enflasyon hedeflemesi ve ücret artışlarına yönelik beklentilerini yansıtıyor.
Gelişmenin Arka Planı: BOJ'un Normalizasyon Süreci
BOJ, uzun yıllar süren ultra gevşek para politikasının ardından 2024 yılında faiz artırımına başlamıştı. Şu anki %0,5 seviyesi, tarihsel olarak hala düşük olsa da, Japonya'nın deflasyonla mücadele dönemine kıyasla önemli bir adımı temsil ediyor. Ankete katılan ekonomistlerin çoğunluğu, enflasyonun sürdürülebilir bir şekilde %2 hedefinin üzerinde seyretmesi ve ücret artışlarının hız kazanması halinde BOJ'un faiz artırımlarına devam edeceğini belirtiyor.
Yıl sonu için tahmin edilen %1,25 faiz oranı, Japonya için 2008'den bu yana en yüksek seviye olacak. Bu artış, Japon tahvil getirilerini de yukarı çekerek küresel tahvil piyasalarında dalgalanmalara neden olabilir. BOJ Başkanı Ueda, geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamalarda, para politikasının normalleşmesinin “zaman alacağını” ancak “gerekli adımların atılacağını” vurgulamıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Japon Yeni ve Finansal Piyasalar
Japonya'nın faiz artırımı, dünyanın en büyük üçüncü ekonomisinde para politikasının sıkılaştığı anlamına geliyor. Bu durum, özellikle carry trade işlemleri üzerinden küresel piyasaları etkileyebilir. Yatırımcılar düşük faizli yenden borçlanıp yüksek faizli varlıklara yatırım yaptığı için, Japonya'da faizlerin yükselmesi bu işlemlerin çözülmesine yol açabilir. Bu da başta gelişen piyasalar olmak üzere küresel hisse senetleri ve kurlar üzerinde baskı yaratabilir.
Asya bölgesinde, Japonya'nın faiz artışı Çin, Güney Kore ve Tayvan gibi ihracatçı ekonomiler için karmaşık bir durum ortaya çıkarıyor. Bir yandan Japon yeni güçlenirken diğer Asya para birimleri üzerinde değer kaybı baskısı oluşabilir. Ancak bölge ülkelerinin merkez bankaları şimdilik temkinli bir duruş sergiliyor. Öte yandan, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) da faiz indirimlerine ara vermesiyle, küresel faiz oranlarının bir süre daha yüksek seyretmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Japonya ile ticaret hacmi sınırlı olsa da (2024'te yaklaşık 5 milyar dolar), BOJ'un faiz artışı gelişen piyasalar üzerinden dolaylı etki yaratabilir. Japonya'da faizlerin yükselmesi, küresel risk iştahını azaltarak Türkiye gibi ülkelerin borçlanma maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, yen carry trade'inin çözülmesi Türk lirası gibi yüksek getirili para birimlerine olan talebi geçici olarak düşürebilir. Öte yandan, Türkiye'nin ihracatında Japon firmalarıyla rekabet eden sektörler (otomotiv, elektronik) Japon yeninin güçlenmesinden kısa vadede olumlu etkilenebilir. Ancak bu etkilerin sınırlı kalması bekleniyor; Türkiye ekonomisi için asıl belirleyici faktörler iç dinamikler ve diğer gelişmiş ülke merkez bankalarının politikaları olmaya devam edecek.
