Birleşmiş Milletler Genel Kurul Başkanı Philémon Yang, yapay zeka (YZ) teknolojilerinin çocuklar üzerindeki potansiyel zararlarına karşı uluslararası toplumun daha hızlı ve kararlı adımlar atması gerektiğini vurguladı. Yang, Salı günü yaptığı açıklamada, önerilen BM Yapay Zeka Fonu'nun, örgütün Eylül ayında başlayacak 81. oturumunda ilerleme kaydetmesinin beklendiğini belirtti. Bu fon, özellikle gelişmekte olan ülkelerde çocukları YZ'nin olumsuz etkilerinden korumak için tasarlanmış projeleri desteklemeyi amaçlıyor. Yang, çocukların YZ sistemlerinde ayrımcılık, mahremiyet ihlalleri ve içerik manipülasyonu gibi risklerle karşı karşıya kaldığına dikkat çekti. Dijital çağda doğan çocukların, bu teknolojilere karşı savunmasız olduğunu ifade eden Yang, üye devletleri yasal düzenlemeleri hızlandırmaya çağırdı.
Gelişmenin Arka Planı
BM'nin yapay zeka alanındaki çalışmaları, 2021 yılında kabul edilen ve yapay zekanın etik kullanımını teşvik eden UNESCO tavsiye kararına dayanıyor. Ancak, özellikle ChatGPT gibi üretken yapay zeka araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte çocuklar üzerindeki riskler arttı. BM Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), 2022'de yayımladığı bir raporda, yapay zeka sistemlerinin çocukların eğitim, sağlık ve sosyal gelişiminde eşitsizlikleri derinleştirebileceği uyarısında bulunmuştu. Yang'ın bugünkü açıklaması, bu raporun bulgularına atıfta bulunarak, hükümetleri ulusal düzeyde çocuk dostu yapay zeka politikaları geliştirmeye teşvik etti. Teknoloji şirketlerine de seslenen Yang, algoritmik şeffaflık ve veri koruma standartlarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Özellikle sosyal medya platformlarında çocuklara yönelik zararlı içeriklerin yayılmasının önlenmesi için yapay zeka denetleme sistemlerinin daha etkili hale getirilmesi talep edildi.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Yapay zekanın çocuklar üzerindeki etkileri, yalnızca gelişmiş ülkeleri değil, aynı zamanda dijital altyapısı sınırlı olan gelişmekte olan ülkeleri de ilgilendiriyor. Çin ve ABD gibi teknoloji devleri, yapay zeka düzenlemeleri konusunda farklı yaklaşımlar benimserken, BM'nin bu konuda küresel bir çerçeve oluşturma çabası, uluslararası iş birliğinin önemini ortaya koyuyor. Avrupa Birliği, Yapay Zeka Yasası ile çocukları korumaya yönelik katı kurallar getirirken, Afrika ve Asya'nın bazı bölgelerinde bu tür düzenlemeler henüz emekleme aşamasında. Yang'ın fon çağrısı, bu eşitsizlikleri gidermeyi hedefliyor. Uzmanlar, yapay zekanın çocuklara yönelik potansiyel faydalarının da göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulamakla birlikte, risklerin acil müdahale gerektirdiğini belirtiyorlar. BM'nin 81. oturumunda ele alınacak fon, kaynak yaratma ve teknik yardım mekanizmaları ile ülkelerin kapasitelerini artırmayı amaçlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dijital dönüşüm ve çocuk koruma politikaları açısından kritik bir referans noktası oluşturmaktadır. Türkiye, son yıllarda yapay zeka stratejileri geliştirirken, özellikle çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda yasal düzenlemeleri güçlendirmiştir. BM'nin çağrısı, Türkiye'nin ulusal yapay zeka stratejisini uluslararası standartlarla uyumlu hale getirme çabalarını hızlandırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin özellikle Suriyeli mülteci çocuklar gibi savunmasız gruplar için eğitimde yapay zeka kullanımı projeleri, BM fonundan yararlanma potansiyeli taşımaktadır. Dış politika açısından, Türkiye'nin BM'de bu girişimi desteklemesi, küresel dijital yönetişimdeki konumunu güçlendirebilir.
