ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü İran'da 'Görev Tamam' ilan etti; ancak popüler olmayan ve maliyetli savaş, sonu görünmeyen bir şekilde devam ediyor ve ABD'nin çatışma için belirlediği yüksek hedeflere ulaşmaya yaklaştığına dair hiçbir işaret yok. Trump, sosyal medyada kendi fotoğrafını ve İran'ın başkenti Tahran'ın silüetini paylaşarak operasyonların başarılı olduğunu duyurdu. Ancak sahadaki gerçekler, ABD güçlerinin hâlâ İran destekli milislerle çatıştığını ve bölgedeki gerilimin azalmadığını gösteriyor.
Trump'ın 'Görev Tamam' Çıkışı ve Gerçekler
Trump'ın bu açıklaması, 2003 Irak Savaşı'nda George W. Bush'un uçak gemisine iniş yaparak 'Görev Tamam' demesini hatırlatıyor; o dönemde de savaş yıllarca sürmüştü. Şimdi benzer bir durum yaşanıyor. Trump, İran'daki askeri operasyonların hedeflerine ulaştığını iddia etse de, Pentagon'dan gelen raporlar, İran'ın nükleer programına ilişkin endişelerin sürdüğünü ve ABD'nin bölgede askeri varlığını artırdığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, Trump'ın bu açıklamasının seçim öncesi iç kamuoyuna yönelik bir mesaj olduğunu, ancak gerçeklerin oldukça farklı olduğunu belirtiyor.
ABD Savunma Bakanlığı verilerine göre, İran'a yönelik yaptırımlar ve askeri operasyonların maliyeti milyarlarca doları buldu. Buna karşın, İran'ın bölgedeki etkisi kırılmış değil; Yemen'deki Husiler, Suriye'deki rejim güçleri ve Lübnan'daki Hizbullah üzerinden dolaylı olarak ABD çıkarlarına tehdit oluşturuyor. Ayrıca, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin arttığı ve nükleer anlaşmanın çöküşünün ardından bu faaliyetlerin kontrol altına alınamadığı belirtiliyor.
Trump'ın 'Görev Tamam' mesajı, özellikle İran'ın askeri lideri Kasım Süleymani'nin öldürülmesi sonrası başlayan gerilim sürecinde geldi. Süleymani'nin öldürülmesi, İran'ı doğrudan misillemeye itmiş ve iki ülke arasında neredeyse sıcak çatışmaya neden olmuştu. Ancak süreç, ABD'nin askeri varlığını azaltmasıyla sonuçlanmadı; tam tersine, bölgeye ek asker ve silah sevkiyatı yapıldı. Bu durum, ABD'nin İran'dan vazgeçmediğinin ve stratejik olarak bölgede kalmaya devam edeceğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ABD'nin İran politikası, sadece iki ülkeyi değil, tüm Orta Doğu'yu etkilemektedir. İran ile ABD arasındaki gerilim, Körfez ülkelerini, Irak'ı, Suriye'yi ve Yemen'i doğrudan etkilemektedir. Özellikle Irak'ta ABD askerlerinin bulunduğu üsler, İran destekli grupların saldırılarına hedef olmakta; bu da Irak hükümetini zor durumda bırakmaktadır. Ayrıca, ABD'nin İran'a uyguladığı yaptırımlar, küresel petrol fiyatlarını dalgalandırmakta ve dünya ekonomisini etkilemektedir.
Uzmanlar, Trump'ın 'Görev Tamam' açıklamasının bölgesel dengeleri değiştirmeyeceğini, aksine ABD'nin İran'daki çıkmaza işaret ettiğini savunuyor. Öte yandan, ABD'nin Ortadoğu'dan çekilme kararı alsa bile, İran'ın nükleer programı ve bölgesel yayılması başta olmak üzere birçok sorunun çözülmeden kaldığı belirtiliyor. Bu durum, gelecekte daha büyük bir krizin habercisi olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin güvenliği ve dış politikası açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, İran ile kara sınırına sahip ve iki ülke arasındaki ilişkiler tarihsel olarak inişli çıkışlı bir seyir izlemiştir. ABD-İran gerginliğinin uzaması, özellikle İdlib'deki operasyonlar, Suriye'nin kuzeyindeki gelişmeler ve Irak'taki PKK varlığı gibi konularda Türkiye'yi doğrudan etkileyebilir. Ayrıca, olası bir ABD-İran savaşı, Türkiye'nin enerji güvenliğini tehdit edebilir ve bölgeye yeni bir göç dalgası yaratabilir. Türkiye, bu nedenle tarafları itidale davet eden bir diplomatik dil kullanmakta ve bölgesel istikrarın korunmasından yana tutum sergilemektedir.
