Birleşmiş Milletler (BM), Sudan'da ordu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasındaki çatışmaların ortasında, RSF'ye Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti El-Ubeyd kentine yönelik yaklaşan saldırıyı durdurma çağrısında bulundu. BM Sudan Özel Temsilcisi Volker Perthes, yaptığı açıklamada, saldırının gerçekleşmesi halinde çok sayıda sivilin hayatını kaybedeceği ve kentin altyapısının ağır hasar göreceği uyarısında bulundu. El-Ubeyd, stratejik konumu nedeniyle çatışmaların odağında yer alıyor ve kentin düşmesi, RSF'nin Hartum'a yönelik kuşatmasını güçlendirebilir.
Gelişmenin arka planı
Sudan'da Nisan 2023'te başlayan çatışmalar, Orgeneral Abdülfettah el-Burhan liderliğindeki düzenli ordu ile Muhammed Hamdan Dagalo'nun (Himmeti) komutasındaki RSF arasında yaşanıyor. Çatışmaların temel nedeni, iki grup arasındaki güç paylaşımı anlaşmazlığı ve orduya entegrasyon süreci. El-Ubeyd, Hartum'un yaklaşık 350 kilometre güneybatısında yer alıyor ve eyaletin en büyük şehri konumunda. RSF, geçtiğimiz haftalarda kente yaklaşarak kuşatmayı daralttı. BM, sivillerin korunması için uluslararası topluma acil müdahale çağrısı yaparken, kentte gıda, su ve ilaç sıkıntısı yaşandığı belirtiliyor. Yaklaşan saldırı, Sudan'da şimdiye kadar en az 10 bin kişinin ölümüne ve 6 milyondan fazla kişinin yerinden edilmesine yol açan çatışmaların yeni bir boyut kazanması anlamına geliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Sudan'daki çatışmaların bölgesel yansımaları büyük. Ülke, Mısır, Libya, Çad, Güney Sudan, Etiyopya ve Eritre ile sınır komşusu. Çatışmaların yayılması, bu ülkelere mülteci akışını artırırken, bölgedeki istikrarsızlığı derinleştiriyor. Ayrıca Sudan, Kızıldeniz'in stratejik kıyı şeridine sahip olmasıyla küresel ticaret yolları açısından kritik öneme sahip. BM Güvenlik Konseyi'nde Rusya ve Çin'in, Sudan'a yönelik yaptırım kararlarını bloke etmesi, uluslararası toplumun krize müdahale kapasitesini sınırlıyor. ABD ve Avrupa Birliği, tarafları ateşkese zorlamak için diplomatik girişimlerde bulunsa da, sonuç alınamadı. RSF'nin Birleşik Arap Emirlikleri'nden destek aldığı iddiaları, çatışmaya dış müdahale boyutunu ekliyor. El-Ubeyd saldırısı, Sudan'da savaşın sona ermesini daha da zorlaştıracak ve bölgesel güvenliği tehdit edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki çatışmaların El-Ubeyd'e sıçraması, Türkiye'nin Kızıldeniz'deki çıkarları ve Sudan ile gelişen ekonomik ilişkileri açısından endişe verici. Türkiye, Sudan'da özellikle tarım, inşaat ve altyapı alanlarında yatırımlara sahip. Ayrıca Suakin Adası'nda tarihi Osmanlı eserlerini restore etme projesi bulunuyor. Çatışmaların Türk şirketlerinin faaliyetlerini ve bölgedeki ticari çıkarlarını olumsuz etkilemesi olası. BM'nin çağrısı ve uluslararası toplumun tutumu, Türkiye'nin Sudan'daki varlığını koruma stratejisini etkileyebilir. Türkiye'nin krize yönelik dengeli bir diplomatik yaklaşım benimsemesi, bölgesel istikrar ve kendi çıkarları açısından kritik önem taşıyor.
