Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Sudan'ın orta kesimindeki El-Ubeyd kentinde yaşanan insani felakete ilişkin Cuma günü 'kırmızı alarm' verdi. BM, paramiliter Hızlı Destek Güçleri'nin (RSF) şehre yönelik yakın bir saldırı düzenlemesinden endişe ediyor. Türk, yaptığı yazılı açıklamada, 'Sudan'da sivillerin korunması için uluslararası toplumun derhal harekete geçmesi gerekiyor' ifadelerini kullandı.
El-Ubeyd'de durum kritik
El-Ubeyd, Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti ve stratejik konumu nedeniyle çatışmaların odağında yer alıyor. Kent, Sudan ordusu ile RSF arasında Nisan 2023'te patlak veren iç savaştan bu yana büyük bir insani krizle karşı karşıya. BM verilerine göre, şehirde yaklaşık 1,5 milyon sivil yaşıyor ve bunların yarısından fazlası temel ihtiyaç maddelerine erişemiyor.
Volker Türk, RSF'nin El-Ubeyd'e yönelik olası saldırısının siviller üzerinde yıkıcı etkiler yaratacağını belirterek, 'Daha fazla can kaybı ve yerinden edilme yaşanmaması için tarafları uluslararası insancıl hukuka uymaya çağırıyorum' dedi. BM Güvenlik Konseyi'nin konuyu acilen ele alması gerektiğini vurgulayan Türk, bölgede insani yardım koridorlarının açılmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.
Sudan'daki çatışmalar, Nisan 2023'te ordu ve RSF arasında güç paylaşımı anlaşmazlığı nedeniyle başlamıştı. O tarihten bu yana on binlerce kişi hayatını kaybetti, 8 milyondan fazla kişi yerinden edildi. BM, Sudan'ı dünyadaki en büyük insani krizlerden biri olarak tanımlıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
El-Ubeyd'deki kriz, sadece Sudan'ı değil, tüm Doğu Afrika bölgesini tehdit ediyor. Komşu ülkeler Çad, Güney Sudan ve Etiyopya, savaştan kaçan mülteci akınıyla başa çıkmakta zorlanıyor. BM Mülteci Örgütü'ne göre, bölgede yaklaşık 2 milyon Sudanlı mülteci bulunuyor.
Uluslararası toplum, Sudan'daki krize çözüm bulmakta yetersiz kalıyor. ABD ve Avrupa Birliği, taraflara yaptırım uygulasa da, bu önlemlerin çatışmaları durdurmada etkili olmadığı görülüyor. Rusya ve Çin ise BM Güvenlik Konseyi'nde Sudan'a yönelik sert yaptırım kararlarını veto ediyor.
Uzmanlar, El-Ubeyd'in düşmesi halinde RSF'nin ülkenin kuzey ve batısında kontrolü tamamen ele geçirebileceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, Sudan'ın bölünmesine ve bölgesel istikrarsızlığın daha da derinleşmesine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sudan'da özellikle Kızıldeniz kıyısındaki Suakin Adası'nda tarihsel ve ticari çıkarlara sahip. Çatışmalar, Türk iş insanlarının bölgedeki yatırımlarını tehlikeye atarken, Türkiye'nin Kızıldeniz'deki jeopolitik nüfuzunu da zayıflatıyor. Ayrıca, Sudan'daki istikrarsızlık Doğu Afrika'dan Türkiye'ye yönelik düzensiz göçü artırabilir. Ankara, krizin başından bu yana taraflarla diyaloğunu sürdürüyor ve BM nezdinde arabuluculuk girişimlerini destekliyor.
