Birleşmiş Milletler (BM), İran’ın Bahreyn, Kuveyt ve Katar’a yönelik son saldırılarının ardından tüm taraflara ‘kısasa kısas’ (tit-for-tat) şeklindeki misilleme sarmalını durdurma çağrısı yaptı. BM Sözcüsü Stephane Dujarric, yaptığı yazılı açıklamada, “Bölgedeki istikrar için acilen diplomasiye dönülmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı. Saldırıların, Körfez’de zaten kırılgan olan güvenlik ortamını daha da gerdiği belirtilirken, BM’nin taraflar arasında arabuluculuk çabalarını yoğunlaştırdığı öğrenildi.
Saldırıların arka planı ve tırmanan gerilim
İran’ın bu üç Körfez ülkesine yönelik saldırıları, bölgede İran’ın nüfuz alanını genişletme girişimlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Saldırıların hedefinde askeri tesisler ve kritik altyapılar olduğu iddia edilirken, resmi açıklamalarda can kaybı yaşanmadığı belirtildi. İran yönetimi, operasyonların ‘meşru müdafaa’ kapsamında olduğunu savunurken, Bahreyn, Kuveyt ve Katar yönetimleri İran’ı bölgesel istikrarı bozmakla suçladı. Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) acil toplantı çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de İran’ın eylemlerini kınadı. ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırmasıyla tansiyonun daha da yükselebileceği endişesi var.
Bölgesel ve küresel boyut: Körfez’de yeni bir güç dengesi mi?
İran’ın Körfez’deki bu hamlesinin, ABD’nin bölgeden çekilme sinyalleri ve Çin’in artan diplomatik girişimleriyle aynı döneme denk gelmesi dikkat çekiyor. Çin’in geçtiğimiz haftalarda Suudi Arabistan ve İran arasında arabuluculuk yapması, Pekin’in bölgedeki nüfuzunu artırma çabası olarak yorumlanmıştı. Ancak İran’ın bu saldırıları, Tahran’ın bir yandan diplomasi masasında yer alırken diğer yandan askeri güç gösterisinden vazgeçmediğini gösteriyor. BM Güvenlik Konseyi’nin konuyla ilgili toplanması beklenirken, Rusya’nın İran’a yönelik yaptırımları veto edebileceği belirtiliyor. Öte yandan İsrail, İran’ın Körfez’deki bu hareketliliğini kendi güvenliğine doğrudan tehdit olarak değerlendiriyor ve istihbarat paylaşımını artırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin hem enerji güvenliği hem de bölgesel istikrar stratejisi açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Körfez ülkeleriyle son yıllarda geliştirdiği ticari ve diplomatik ilişkileri sürdürmek isterken, İran’la da enerji işbirliği ve sınır güvenliği konularında ortak çıkarlara sahip. İran’ın saldırgan politikaları, Türkiye’yi Katar ve Kuveyt’le yaptığı savunma anlaşmaları ile İran arasında denge kurmaya zorlayabilir. Ayrıca, Körfez’deki bu gerilim, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji projelerine alternatif rotalar arayışını hızlandırabilir. Ankara’nın, BM’nin çağrısına destek vererek iki taraf arasında arabulucu rolü üstlenmesi olası.
