BM Çocuk Fonu (UNICEF), Orta Doğu'daki kriz nedeniyle küresel navlun fiyatlarının hızla yükseldiğini ve tedarik zincirlerinin ciddi şekilde aksadığını belirterek, bu durumun çocuklara yönelik hayat kurtarıcı yardımların ulaştırılmasını tehlikeye attığı uyarısında bulundu. Örgütün Salı günü Cenevre'de yaptığı açıklamada, Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırılar ve İran'daki jeopolitik gerilimlerin nakliye rotalarını yeniden şekillendirdiği, bunun da özellikle aşı, beslenme terapisi ve temel ilaç gibi acil tıbbi malzemelerin temininde gecikmelere yol açtığı ifade edildi.
Krizin arka planı ve etkileri
UNICEF, Orta Doğu'daki çatışmaların başlamasından bu yana yaklaşık 100 gün geçtiğini, bu süreçte taşımacılık maliyetlerinin yüzde 200'e varan oranlarda arttığını duyurdu. Özellikle Yemen, Sudan ve Gazze gibi kriz bölgelerine yönelik yardım konteynırlarının nakliyesinin neredeyse durma noktasına geldiği belirtiliyor. Örgüt, mevcut durumun özellikle akut yetersiz beslenme çeken 5 milyondan fazla çocuğa ulaşma çabalarını baltaladığına dikkat çekti.
Bölgesel ve küresel boyut
Kızıldeniz'deki ticari trafiğe yönelik tehditler, küresel deniz ticaretinin yüzde 12'sini oluşturan bu kritik geçiş noktasının güvenliğini sorgulatıyor. Uzmanlar, İran destekli Husilerin saldırıları ile İran'ın nükleer programına ilişkin artan belirsizliklerin, bölgedeki insani yardım operasyonlarını daha da karmaşık hale getirdiğini vurguluyor. Kuzey Afrika ve Orta Doğu'daki birçok ülkenin gıda ve ilaç ithalatında büyük ölçüde bu deniz yoluna bağımlı olması, krizin domino etkisi yaratma potansiyelini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, coğrafi konumu itibarıyla Orta Doğu'daki insani krizlerden doğrudan etkilenmektedir. Son dönemde İran üzerinden artan transit geçişler ve Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları, Türkiye'nin özellikle Gazze ve Yemen'e yönelik yardım koridorlarının işleyişini zorlaştırabilir. Ayrıca, nakliye maliyetlerindeki artış, Türkiye'nin bölge ülkeleriyle olan ticaret hacmini olumsuz etkileyebilir. Bu gelişme, Türk dış politikasının insani diplomasi perspektifinde, alternatif lojistik rotalar geliştirme ihtiyacını bir kez daha ortaya koymaktadır.
