Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Suriye'nin başkenti Şam'a yaptığı tarihi ziyaret, ülkenin uluslararası toplumla ilişkilerinde yeni bir sayfa açtığının göstergesi olarak yorumlanıyor. Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani, Guterres ile yapılan görüşmelerin ülkenin BM ile 'aktif ortak' statüsüne geçişini işaretlediğini belirtti. Görüşmelerde, savaş sonrası yeniden inşa süreci, ekonomik iyileşme ve Suriye'nin BM nezdindeki konumunun güçlendirilmesi gibi kritik konuların ele alındığı açıklandı.
Ziyaretin Arka Planı ve Önemi
Guterres'in Şam ziyareti, Suriye iç savaşının başlangıcından bu yana BM Genel Sekreteri düzeyinde gerçekleştirilen en üst düzey temaslardan biri olma özelliği taşıyor. Ziyaret, Suriye hükümetinin son yıllarda izlediği 'Arap Baharı' sonrası normalleşme politikaları ve bölgesel aktörlerle yeniden kurulan diyalog sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Dışişleri Bakanı el-Şeybani, görüşmelerde tarafların Suriye'nin yeniden imarı için uluslararası desteğin artırılması ve BM kuruluşlarının ülkedeki insani yardım faaliyetlerinin genişletilmesi konularında mutabakata vardığını ifade etti.
Diplomatik kaynaklar, Guterres'in ziyaretinin öncelikli gündem maddeleri arasında, ülkenin kuzeyindeki güvenlik durumu, terörle mücadele, sığınmacıların geri dönüşü ve siyasi çözüm sürecinin yeniden başlatılması olduğunu aktarıyor. Ziyaret, BM Güvenlik Konseyi'nin 2254 sayılı kararı çerçevesinde Suriye'de siyasi geçiş sürecinin canlandırılması yönündeki uluslararası çabaların da bir yansıması olarak görülüyor. Guterres, Şam'da yaptığı açıklamada, Suriye halkının on yılı aşkın süredir devam eden krizden en çok etkilenen kesim olduğunu vurgulayarak, uluslararası toplumun bu ülkeye olan desteğini sürdüreceğini belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu ziyaret, Suriye'nin Arap devletleri tarafından yeniden kabul edilmesi sürecinde önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor. 2023 yılında Arap Birliği üyeliğine yeniden kabul edilen Suriye, bölgesel düzeyde giderek artan bir diplomatik temas trafiğine sahne oluyor. Guterres'in ziyareti, Suriye'nin Birleşmiş Milletler nezdinde uluslararası meşruiyetini güçlendirme çabalarının bir parçası olarak da yorumlanıyor. Özellikle, savaş sırasında ülkeyi terk etmek zorunda kalan milyonlarca Suriyelinin geri dönüşünü kolaylaştırmak için gerekli insani ve ekonomik koşulların oluşturulmasının önemi vurgulanıyor.
Uzmanlar, BM Genel Sekreteri'nin bu ziyaretinin, Suriye'deki mevcut rejimin uluslararası toplum tarafından tamamen dışlanmasının artık sürdürülebilir olmadığı mesajını verdiğini belirtiyor. Ziyaret, aynı zamanda ABD, Avrupa Birliği ve bölge ülkelerinin Suriye politikalarında gözlemlenen kısmi esnemelerle örtüşüyor. Öte yandan, Batılı ülkelerin birçoğu, Suriye'ye uygulanan yaptırımların kaldırılması ve yeniden inşa yardımlarının başlatılması için siyasi reformların hayata geçirilmesi gerektiği konusunda ısrarcı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Suriye politikası açısından kritik bir dönemeçte yaşanıyor. Türkiye, sınır güvenliği, terörle mücadele ve Suriyeli mültecilerin geri dönüşü gibi konularda doğrudan etkilenen bir ülke olarak, BM'nin Suriye'de daha aktif bir rol oynamasını destekliyor. Guterres'in ziyareti, Ankara'nın Şam ile sahadaki duruma ilişkin görüşmelerini dolaylı olarak meşrulaştıracak bir zemin hazırlayabilir. Ancak Türkiye'nin, Suriye'nin toprak bütünlüğü ve PKK/PYD'nin statüsü konusundaki hassasiyetleri, bu normalleşme sürecinin önündeki en büyük engel olmaya devam ediyor. BM'nin bu süreçte oynayacağı dengeleyici rol, Türkiye'nin öncelikleriyle uyumlu adımlar atılması halinde, bölgesel istikrara önemli katkı sağlayabilir.
