Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki sınır kapılarını kapatması ve insani yardım girişini durdurması kararından derin endişe duyduğunu açıkladı. BM Sözcüsü Stephane Dujarric tarafından yapılan yazılı açıklamada, Guterres'in insani yardımın Gazze'deki sivillerin hayatta kalması ve refahı için vazgeçilmez olduğunun altını çizdiği belirtildi. Açıklamada, ateşkesin sağlanmasından bu yana Filistinli sivillere ulaştırılan yardım miktarının önemli ölçüde arttığı ve bu akışın kesintiye uğramasının büyük bir insani felakete yol açabileceği vurgulandı. BM, uluslararası insancıl hukuka saygı gösterilmesi çağrısında bulunarak tüm tarafları sivillerin korunması ve yardım akışının sürekliliğini sağlama konusunda sorumluluklarını yerine getirmeye davet etti.
Gelişmenin arka planı
İsrail, geçtiğimiz hafta Gazze Şeridi'ne açılan ana sınır kapılarından Kerem Şalom ve Erez geçiş noktalarını kapatmış, ayrıca insani yardım tırlarının bölgeye girişini askıya aldığını duyurmuştu. Bu karar, ateşkesin ardından bölgeye yönelik yardım akışının hızlandığı bir dönemde geldi. BM verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana günlük ortalama 500'den fazla yardım tırı Gazze'ye giriş yaparken, bu sayı çatışmaların yoğun olduğu dönemlerde 50'nin altına düşmüştü. Sınır kapılarının kapatılması, bölgede gıda, su, ilaç ve yakıt sıkıntısının yeniden baş göstermesine neden oldu. Dünya Gıda Programı (WFP) ve diğer yardım kuruluşları, mevcut stokların ancak birkaç gün yeteceği uyarısında bulundu. Özellikle kuzey Gazze'de binlerce aile, enkaz altından çıkarılmayı bekleyen cesetler ve yetersiz beslenme ile karşı karşıya. Sağlık Bakanlığı, son haftada 10 çocuğun yetersiz beslenme nedeniyle hayatını kaybettiğini açıkladı.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'in bu hamlesi, uluslararası toplumdan geniş çaplı tepki topladı. Mısır ve Ürdün gibi bölge ülkeleri, insani yardım akışının engellenmesinin bölgesel istikrarsızlığı derinleştireceği uyarısında bulundu. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, İsrail'e yardım girişine izin vermesi çağrısında bulunurken, ABD Dışişleri Bakanlığı konuyu yakından takip ettiklerini bildirdi. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), Gazze'de 2,2 milyon insanın acil yardıma ihtiyaç duyduğunu ve sınır kapılarının kapalı kalması durumunda insani krizin daha da kötüleşeceğini belirtti. Öte yandan, İsrail yönetimi, yardım girişinin durdurulmasının gerekçesi olarak Hamas'ın ateşkes ihlallerini ve yardım malzemelerinin örgüt tarafından kullanılmasını gösterdi. Ancak BM ve diğer uluslararası kuruluşlar, sivillerin cezalandırılmaması gerektiğini vurguluyor. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, konuyu ele almak üzere acil oturum düzenleme kararı aldı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gazze'ye yönelik insani yardım akışının kesintiye uğraması, Türkiye'nin bölgedeki insani diplomasi çabalarını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, ateşkesin sağlanmasından bu yana Gazze'ye en fazla yardım ulaştıran ülkelerden biri olarak öne çıkarken, sınır kapılarının kapatılması Türk yardım kuruluşlarının faaliyetlerini de kısıtlayabilir. Ayrıca, bu gelişme Türkiye'nin Filistin meselesindeki arabuluculuk rolünü ve uluslararası arenadaki insani yardım liderliğini zora sokabilir. Ankara, İsrail'le sınırlı da olsa süren normalleşme sürecinde, insani yardım akışının engellenmesinin bu ilişkilere yansımalarını dikkate almak zorunda kalabilir. Bölgesel istikrar açısından, Gazze'deki insani krizin derinleşmesi Türkiye'ye yeni göç dalgaları ve güvenlik tehditleri olarak geri dönebilir.
