Birleşmiş Milletler (BM), Gazze Şeridi ve işgal altındaki Batı Şeria'da şiddetin arttığına dair uyarıda bulundu. BM İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA) tarafından yayımlanan son raporda, İsrail güçlerinin düzenlediği operasyonlar ve Filistinli grupların saldırıları sonucunda çok sayıda sivilin hayatını kaybettiği belirtildi. Raporda özellikle Nablus, Cenin ve Gazze'nin kuzeyindeki çatışmalara dikkat çekilirken, BM yetkilileri sivillerin korunması için acil ateşkes çağrısı yaptı.
Gelişmenin Arka Planı: Çatışmaların Boyutu
OCHA'nın verilerine göre, 2024 yılının başından bu yana Gazze'de 30 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, yaralı sayısı ise 70 bini aştı. Batı Şeria'da ise 2024'ün ilk üç ayında 120'den fazla Filistinli öldürüldü. BM, İsrail'in Gazze'ye yönelik hava saldırılarının devam ettiğini, özellikle Refah ve Han Yunus kentlerinde yoğun çatışmaların yaşandığını aktardı. Aynı zamanda Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin Filistinli köylere saldırılarının arttığına dikkat çekildi.
İsrail ordusu, Hamas'ın alt yapısını hedef aldığını savunurken, BM raporu sivillerin zarar gördüğünü ortaya koyuyor. Gazze'de temiz su, gıda ve ilaç kıtlığı had safhaya ulaşmış durumda. Üstelik son bir aydır bölgeye insani yardım taşıyan tırların girişine izin verilmediği için kıtlık riski artıyor. BM Dünya Gıda Programı (WFP), Gazze nüfusunun yüzde 70'inden fazlasının akut açlıkla karşı karşıya olduğunu açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ateşkes Çabaları ve Yeni Cepheler
Şiddetin tırmanması, bölgesel ve küresel aktörlerin tepkisine yol açtı. Mısır ve Katar arabuluculuğunda Gazze'de ateşkes sağlanması için yürütülen müzakerelerden henüz somut bir sonuç alınamadı. Hamas, ateşkes öncesinde İsrail'in saldırıları durdurmasını ve esir takasını şart koşarken; İsrail, Hamas'ın silah bırakmasını talep ediyor. ABD, ateşkese varılması için diplomatik baskı yaparken, İran destekli Husi militanlarının Kızıldeniz'de İsrail bağlantılı gemilere saldırıları da tansiyonu yükseltiyor. BM Genel Sekreteri António Guterres, taraflara itidal çağrısında bulunurken, Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) İsrail aleyhine açılan soykırım davası devam ediyor. Filistin yönetimi ise Batı Şeria'da İsrail operasyonlarının durdurulması için BM Güvenlik Konseyi'nde acil toplantı talep etti.
Bölgedeki sivil kayıplar, uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırıyor. Avrupa Birliği ve Arap Ligi, ateşkes çağrılarını yineliyor. Ancak İsrail'in, Gazze'nin güneyindeki Refah sınır kapısına yönelik kara operasyonu hazırlığı, Mısır'ı endişelendiriyor. Mısır, operasyonun Sina Yarımadası'na sıçraması halinde bölgesel bir kriz yaşanacağı uyarısında bulundu. Öte yandan İran, Filistin direnişine destek verirken, ABD ve İngiltere İsrail'e askeri malzeme sevkiyatını sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BM raporunda vurgulanan insani kriz karşısında aktif diplomasi yürütüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'e yönelik sert eleştirilerini sürdürürken, Türkiye Filistin'e insani yardımlarını artırdı. Gazze'de kalıcı ateşkes sağlanması ve iki devletli çözümün hayata geçirilmesi için Türk dış politikası arabuluculuk rolünü pekiştirmeye çalışıyor. Ancak ABD ve İsrail ile ilişkilerdeki gerginlik, Türkiye'nin bu çabalarını zorlaştırıyor. Bölgede artan savaş riski, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Kızıldeniz'deki güvenliğini de tehdit ediyor. Bu nedenle Ankara, kesintisiz insani yardım koridorlarının açılması ve çatışmaların yayılmaması için uluslararası platformlarda inisiyatif alıyor.
