Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'ne (UNHRC) sunulan ve İsrail'in Gazze'de savaş suçu işlediğini belirten sert raporun hazırlanmasına öncülük eden Hint yargıç, ülkesi Hindistan'ın İsrail'e silah sevkiyatını derhal durdurması çağrısında bulundu. Emekli Yüksek Mahkeme Yargıcı Milind Sathe tarafından hazırlanan raporda, İsrail ordusunun sivil hedeflere yönelik orantısız saldırıları ve uluslararası insancıl hukukun ihlalleri ayrıntılı bir şekilde belgeleniyor. Sathe, Hindistan hükümetine seslenerek, "İsrail'e silah satışı ve askeri desteğin devam etmesi, bu suçlara ortak olmak anlamına gelir" dedi.
Raporun arka planı ve içeriği
BM İnsan Hakları Konseyi tarafından görevlendirilen bağımsız soruşturma komisyonu, 7 Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşının ardından oluşturuldu. Yargıç Milind Sathe, üç kişilik komisyonun başkanı olarak görev yaptı. Rapor, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik hava ve kara saldırılarında hastaneler, okullar ve sivil yerleşim alanlarını hedef aldığını, ayrıca yakıt, gıda ve su gibi temel ihtiyaç maddelerinin girişini kısıtlayarak toplu cezalandırma uyguladığını ortaya koyuyor. Raporda ayrıca, İsrail güçlerinin sistematik olarak savaş hukukunu ihlal ettiği ve bu ihlallerin savaş suçu teşkil ettiği sonucuna varılıyor.
Hindistan'ın İsrail'le uzun süredir devam eden askeri işbirliği, Savunma Bakanlığı verilerine göre 2023 yılında iki ülke arasındaki silah ticaretinin 2 milyar doları aşmasıyla dikkat çekiyor. Özellikle insansız hava araçları, mühimmat ve savunma sistemleri alanındaki alımlar, Hindistan'ın İsrail'den en büyük silah ithalatçılarından biri olmasını sağlıyor. Yargıç Sathe, bu ticaretin devam etmesinin Hindistan'ı uluslararası hukuk karşısında zor durumda bıraktığını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Yargıç Sathe'nin çağrısı, Hindistan'ın geleneksel olarak Filistin davasına verdiği destekle İsrail'le artan stratejik ortaklığı arasında bir çelişki olduğunu bir kez daha gündeme getiriyor. Hindistan, 1992'de İsrail'le diplomatik ilişki kurmasına rağmen uzun yıllar Filistin yanlısı bir dış politika izlemişti. Ancak son yıllarda özellikle savunma ve teknoloji alanında derinleşen işbirliği, bu politikada bir dönüşüme işaret ediyor.
Raporun uluslararası yankıları da büyük. BM Genel Sekreteri António Guterres, raporun ciddiyetle ele alınması gerektiğini belirtirken, birçok sivil toplum kuruluşu Hindistan'ı uyarılara kulak vermeye çağırıyor. Öte yandan İsrail yönetimi, raporu "taraflı ve gerçek dışı" olarak nitelendirerek reddetti. ABD ise soruşturma komisyonunun yetkisini tanımadığını açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Gazze saldırılarına yönelik en sert tepki gösteren ülkelerden biri olarak, bu raporu diplomatik bir araç olarak kullanabilir. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İsrail'i "savaş suçlusu" olarak nitelendirdiği bir dönemde, BM raporu Türkiye'nin tezlerini güçlendiriyor. Ayrıca Türkiye, Hint-Pasifik bölgesinde Hindistan'la rekabet halinde olduğu için, Hindistan'ın bu rapor karşısında alacağı pozisyon, iki ülke arasındaki bölgesel dengeleri de etkileyebilir. Küresel ölçekte ise, uluslararası hukukun üstünlüğü ve insan hakları normlarının güçlendirilmesi açısından rapor, benzer ihlallerin önlenmesi için önemli bir emsal teşkil ediyor.
