Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, fosil yakıt endüstrisinin metan emisyonlarını hızla azaltması gerektiğini vurguladı. Guterres, küresel ısınmanın 1.5 santigrat derece hedefini aşma riskine karşı "rahatlama" sağlanması için metan salımının enerji sektörü başta olmak üzere derhal kesilmesi çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) yayımladığı yeni rapora atıfta bulunan Guterres, metanın iklim değişikliğine etkisinin karbondioksitten 80 kat daha güçlü olduğunu hatırlatarak, "Metan kesintileri, küresel ısınmayı yavaşlatmanın en hızlı yoludur" dedi.
Metanın iklim üzerindeki etkisi ve acil eylem çağrısı
Metan, atmosferde karbondioksite göre daha kısa süre kalmasına rağmen, ısı tutma kapasitesi çok daha yüksek bir sera gazıdır. UNEP raporuna göre, metan emisyonlarının yüzde 40'ından fazlası fosil yakıt üretimi, iletimi ve kullanımından kaynaklanıyor. Geri kalan kısım ise tarım ve atık yönetiminden geliyor. Guterres, fosil yakıt şirketlerinin metan sızıntılarını önlemek için mevcut teknolojileri kullanabileceğini ancak bunu yapmakta isteksiz olduklarını ifade etti. "Birçok şirket, metan emisyonlarını azaltmanın maliyet etkin olduğunu biliyor ancak kısa vadeli karlar uğruna harekete geçmiyor" diye konuştu.
Raporda, petrol ve gaz sektöründeki metan emisyonlarının 2020'de 80 milyon ton olduğu ve bunun büyük bir kısmının boru hatlarından ve üretim tesislerinden sızdığı belirtiliyor. Uzmanlar, mevcut politikalar ve teknolojilerle metan emisyonlarının 2030 yılına kadar yüzde 45 oranında azaltılabileceğini öngörüyor. Ancak bu hedefe ulaşmak için hükümetlerin daha sıkı düzenlemeler getirmesi ve fosil yakıt şirketlerinin de gönüllü taahhütlerde bulunması gerekiyor.
Küresel boyut ve siyasi yansımalar
Metan emisyonlarının azaltılması, Paris İklim Anlaşması hedeflerine ulaşmak için kritik öneme sahip. Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre, metan emisyonlarının azaltılması, küresel ısınmayı 1.5°C ile sınırlama hedefi için gerekli olan çabaların yüzde 50'sini oluşturuyor. ABD, AB ve Çin gibi büyük emisyon kaynakları, Küresel Metan Taahhüdü kapsamında emisyonlarını 2030'a kadar yüzde 30 azaltmayı taahhüt etti. Ancak şu ana kadar yapılan çalışmalar, bu taahhütlerin yetersiz kaldığını ve daha güçlü önlemler gerektiğini gösteriyor. Özellikle Suudi Arabistan, Rusya ve ABD gibi büyük fosil yakıt üreticileri, metan sızıntılarını önlemek için gerekli adımları atmakta yavaş davranıyor.
BM Genel Sekreteri'nin çağrısı, önümüzdeki ay Dubai'de düzenlenecek COP28 iklim zirvesi öncesinde geldi. Zirvede metan emisyonlarının azaltılmasının ana gündem maddelerinden biri olması bekleniyor. Guterres, "Fosil yakıt endüstrisi metan emisyonlarını azaltarak iklim değişikliğiyle mücadelede somut bir adım atabilir. Bu, sadece çevre için değil, aynı zamanda halk sağlığı ve enerji güvenliği için de kazançtır" şeklinde konuştu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, metan emisyonlarının büyük kısmını enerji üretimi ve tarımdan salmaktadır. Kömürlü termik santrallerden kaynaklanan metan sızıntıları ve atık yönetimindeki sorunlar, ülkenin iklim hedeflerini olumsuz etkiliyor. Küresel Metan Taahhüdü'nü henüz imzalamayan Türkiye, BM'nin bu çağrısına yanıt vererek enerji sektöründe metan sızıntılarını önlemeye yönelik düzenlemeler yapabilir. Bu adım, hem 2053 net sıfır hedefine katkı sağlayacak hem de enerji verimliliğini artırarak ekonomik fayda sağlayacaktır. Ayrıca, AB'nin sınırda karbon düzenlemeleri kapsamında metan emisyonlarının da dikkate alınması, Türkiye'nin ihracatı için yeni bir risk oluşturabilir. Dolayısıyla metan azaltımı, Türkiye için hem çevresel hem de ekonomik bir öncelik haline gelmelidir.
