Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Etiyopya'nın kuzey bölgesinde yeniden şiddetlenen çatışmalar nedeniyle tarafları itidale çağırdı. Guterres'in sözcüsü yaptığı açıklamada, "Taraflar, daha geniş ve yıkıcı bir çatışmaya yol açabilecek eylemlerden kaçınmalıdır" dedi. Açıklama, bölgede son günlerde artan çatışma haberleri üzerine geldi.
Çatışmaların Arka Planı ve Son Durum
Etiyopya'nın kuzeyinde, özellikle Tigray ve Amhara bölgelerinde uzun süredir devam eden gerginlik, son haftalarda yeniden alevlendi. 2020 yılında Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile federal hükümet arasında başlayan savaş, 2022'de Pretoria Anlaşması ile sona ermişti. Ancak anlaşmanın uygulanmasındaki aksaklıklar ve bölgedeki silahlı gruplar arası çatışmalar, istikrarsızlığın sürmesine neden oldu. Son günlerde Amhara bölgesinde Fano milisleri ile ordu arasındaki çatışmalar şiddetlendi. Ayrıca Tigray'da da yer yer çatışma haberleri geliyor.
BM Genel Sekreteri Guterres'in çağrısı, uluslararası toplumun artan endişesini yansıtıyor. Sözcü, "Genel Sekreter, tüm taraflara uluslararası insancıl hukuka saygı göstermeleri ve sivilleri korumaları çağrısında bulunuyor" dedi. BM, bölgede insani erişimin kısıtlandığını ve milyonlarca kişinin yardıma muhtaç olduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya'daki çatışma, Afrika Boynuzu'nda istikrarı tehdit eden en önemli krizlerden biri. Ülke, Afrika Birliği'nin merkezi Addis Ababa'da bulunuyor ve bölgesel güvenlik mimarisinde kilit rol oynuyor. Çatışmaların yeniden başlaması, komşu ülkeler Sudan, Eritre, Somali ve Cibuti'yi de etkileyebilir. Eritre, Tigray savaşında federal hükümeti desteklemişti; şimdi Amhara'daki çatışmalarda taraf olup olmayacağı belirsiz. Sudan'daki iç savaş da bölgeyi zaten kırılgan hale getirmiş durumda.
Uluslararası toplum, Etiyopya'daki çatışmaların genişlemesinden endişe ediyor. ABD ve Avrupa Birliği, taraflara diyalog çağrısı yaparken, insani yardım kuruluşları artan ihtiyaçlara dikkat çekiyor. BM, 2023 yılında Etiyopya için 3,5 milyar dolar insani yardım talep etmişti; ancak fon yetersizliği nedeniyle yardımlar kısıtlı.
Uzmanlar, çatışmaların ülke geneline yayılma riskine işaret ediyor. Etiyopya, Afrika'nın en kalabalık ikinci ülkesi ve ekonomik olarak da bölgesel bir güç. İstikrarsızlık, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki güvenlik dengelerini de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Etiyopya ile köklü tarihi ve ekonomik bağlara sahip. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) başta olmak üzere birçok Türk kuruluşu bölgede insani yardım faaliyetleri yürütüyor. Ayrıca Türk müteahhitlik firmaları Etiyopya'da altyapı projelerinde aktif. Çatışmaların şiddetlenmesi, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik çıkarlarını ve insani yardım operasyonlarını riske atabilir. Türkiye, Afrika Boynuzu'nda istikrarın korunmasına önem veriyor; çünkü bu bölge, Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı'na uzanan ticaret yollarının güvenliği açısından kritik. Etiyopya'daki kaos, Türkiye'nin Afrika açılımı politikalarını da olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle Türkiye'nin, BM ve bölgesel aktörlerle işbirliği yaparak çatışmanın sona erdirilmesi için diplomatik çaba göstermesi bekleniyor.
