Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ), gezegenin iklim düzenini altüst eden El Niño hava olayının bu yıl içinde geri dönme ihtimalinin yüksek olduğunu açıkladı. Örgütün yayımladığı son raporda, El Niño'nun Eylül 2023'e kadar oluşma olasılığının yüzde 80 olduğu belirtilirken, bu durumun küresel çapta aşırı sıcaklık, kuraklık ve sel gibi hava olaylarını tetikleyebileceği vurgulandı. DMÖ Genel Sekreteri Petteri Taalas, yaptığı yazılı açıklamada, "Dünya, El Niño'nun yaklaşan dönüşüne hazırlıklı olmalı. Bu, iklim değişikliğinin etkilerini daha da şiddetlendirecek" ifadelerini kullandı.
El Niño nedir ve neden önemli?
El Niño, Büyük Okyanus'un ekvatoral bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerinde seyretmesiyle ortaya çıkan doğal bir iklim döngüsüdür. Genellikle iki ila yedi yılda bir meydana gelen bu fenomen, küresel hava düzenlerini kökten değiştirebiliyor. Son El Niño dönemi 2018-2019 yıllarında yaşanmış ve özellikle Avustralya'da büyük yangınlara, Güney Amerika'da ise şiddetli sellere yol açmıştı. DMÖ, El Niño'nun bu yılki versiyonunun, insan kaynaklı iklim değişikliğiyle birleşerek rekor sıcaklıklara neden olabileceği uyarısında bulunuyor. Örgütün raporuna göre, El Niño koşulları 2023'ün son çeyreğinde belirgin hale gelecek ve 2024 yılı boyunca etkisini sürdürebilir. Pasifik Okyanusu'ndaki sıcaklık anomalileri şimdiden normalin üzerine çıkmış durumda ve bu, El Niño'nun habercisi olarak değerlendiriliyor.
Küresel etkiler ve alınması gereken önlemler
El Niño'nun etkileri bölgeden bölgeye farklılık gösteriyor. Güney Amerika'da kıyı kesimlerde aşırı yağış ve seller beklenirken, Endonezya ve Avustralya'da kuraklık riski artıyor. Afrika'da ise bazı bölgelerde yağış azalması, diğerlerinde ise sel baskınları yaşanabiliyor. DMÖ, hükümetlere erken uyarı sistemlerini güçlendirme, su kaynaklarını yönetme ve tarım sektörünü iklim değişikliğine uyum sağlayacak şekilde dönüştürme çağrısı yapıyor. Ayrıca, sağlık yetkilileri El Niño'nun sıtma, dang humması gibi vektör kaynaklı hastalıkların yayılmasını artırabileceği konusunda uyarılıyor. Küresel gıda güvenliği de tehlike altına girebilir: El Niño, başta buğday, pirinç ve mısır olmak üzere temel ürünlerde verim düşüşüne neden olarak gıda fiyatlarını yükseltebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, El Niño'nun küresel etkilerine karşı doğrudan bir kıyıdaş olmasa da, iklim değişikliğinin tetiklediği aşırı hava olaylarından nasibini alıyor. El Niño dönemlerinde Akdeniz Havzası'nda kuraklık riski artarken, ani sel baskınları da daha sık yaşanabiliyor. Türkiye'nin tarım sektörü, özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bu durumdan olumsuz etkilenebilir. Su kaynaklarının yönetimi, baraj doluluk oranları ve kuraklıkla mücadele stratejileri bu dönemde daha da önem kazanıyor. Ayrıca, küresel gıda fiyatlarındaki artış Türkiye'nin enflasyonla mücadelesini zorlaştırabilir. Bu nedenle, Türkiye'nin El Niño'ya karşı hazırlıklı olması ve iklim değişikliğine uyum politikalarını hızlandırması gerekiyor.
