Büyük bira üreticilerinin, ürünlerinin 'zanaat' (craft) niteliği ve coğrafi menşei konusunda tüketicileri yanıltığı iddiasıyla İngiltere merkezli ale meraklıları kulübü Camra (Campaign for Real Ale), sektörde anti-rekabetçi uygulamaların bağımsız üreticileri dışladığını belirterek düzenleyici kurumu soruşturma başlatmaya çağırdı. Camra'nın iddiasına göre, uluslararası bira devleri, pazardaki hakim konumlarını kullanarak küçük bağımsız bira fabrikalarını eliyor ve tüketicileri 'zanaat bira' etiketi altında yanıltıcı şekilde yönlendiriyor.
Büyük Üreticilerin Zanaat Bira Stratejisi
Camra'nın raporuna göre, Anheuser-Busch InBev, Heineken ve Carlsberg gibi dev şirketler, bağımsız görünümlü yan markalar veya şişe tasarımlarıyla tüketicilere 'yerel ve el yapımı' izlenimi veriyor. Oysa bu ürünlerin çoğu, seri üretim hatlarında standart tariflerle üretiliyor. Ayrıca, büyük üreticilerin 'zanaat' etiketini kullanmasının, tüketicilerin daha yüksek fiyat ödemesine yol açtığı ve gerçek küçük üreticilerin pazar payını daralttığı belirtiliyor. Camra CEO'su Tom Stainer, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'Tüketiciler, etiketlerde gördükleri 'zanaat' veya 'yerel' ifadelerinin gerçek anlamını bilmeden, farkında olmadan büyük şirketlerin ürünlerini tercih ediyor. Bu durum, sektördeki küçük oyuncuların ayakta kalmasını zorlaştırıyor' dedi.
Rekabet Otoritesine Başvuru
Camra, bu yanıltıcı uygulamaların İngiltere Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA) tarafından soruşturulması için resmi başvuruda bulundu. Kurum, özellikle büyük üreticilerin bağımsız biraları satın alıp yeniden markalayarak piyasaya sürmesi ve dağıtım kanallarını kontrol etmesi gibi anti-rekabetçi davranışların incelenmesini talep ediyor. Raporda ayrıca, büyük şirketlerin bira festivalleri ve pub'lardaki soğutucu alanlarını domine ederek küçük üreticilerin görünürlüğünü kısıtladığı da iddia ediliyor. Eğer CMA, şikayeti ciddi bulursa, sektörde etiketleme standartları ve rekabet düzenlemelerinde değişiklik yapılması gündeme gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de küresel bira devleri ile yerel zanaat bira üreticileri arasında benzer bir rekabet söz konusu. Büyük üreticilerin 'craft' etiketini kullanarak pazarı domine etmesi, Türkiye'de sayıları hızla artan mikro bira fabrikalarının büyümesini engelleyebilir. Ayrıca Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği ve ticaret anlaşmaları kapsamında, etiketleme ve rekabet hukuku konularında AB standartlarına uyum sağlaması, bu tür yanıltıcı uygulamaların önüne geçmek için önem taşıyor. Camra'nın başvurusu, Türkiye'deki tüketici dernekleri ve rekabet kurumları için de emsal teşkil edebilir.
