İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, Pazar günü yaptığı açıklamada, ABD'nin müttefiki İsrail'in Beyrut'un güney banliyölerine saldırmasının ardından Washington ile barış görüşmelerinin devam etmesinin "bir anlamı olmadığını" belirtti. Galibaf, Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, İsrail'in saldırısının ABD'nin taahhütlerine olan güveni sarstığını vurguladı. Bu açıklama, İran ile ABD arasında uzun süredir devam eden nükleer müzakerelerin geleceği konusunda yeni bir belirsizlik yaratırken, bölgedeki tansiyonun daha da yükselmesine neden oldu.
Gelişmenin arka planı
İsrail'in Beyrut'un güneyine düzenlediği hava saldırısı, Hizbullah hedeflerine yönelik olduğu iddiasıyla gerçekleştirildi. Saldırıda en az 12 kişinin hayatını kaybettiği, çok sayıda kişinin yaralandığı bildirildi. Beyrut'un güney banliyöleri, Hizbullah'ın yoğun olarak bulunduğu ve İran'ın bölgedeki en önemli müttefiki olan örgütün kontrolündeki alanlar olarak biliniyor. İsrail, saldırının Hizbullah'ın roket saldırılarına misilleme olduğunu savunurken, Lübnan hükümeti olayı "savaş suçu" olarak nitelendirdi.
İran'ın başmüzakerecisi Galibaf, ABD'nin daha önce Tahran ile yapılan müzakerelerde ateşkes ve bölgesel istikrar konusunda verdiği sözleri tutmadığını iddia etti. Galibaf, "ABD, müttefiki İsrail'in saldırganlığını durdurma taahhüdünde bulunmuştu ancak bu taahhüt yerine getirilmedi. Bu koşullar altında müzakere masasına dönmenin bir anlamı yok" dedi. Bu açıklama, İran'ın nükleer programı konusunda ABD ile yürütülen dolaylı görüşmelerin askıya alınabileceği yönünde yorumlandı.
Bölgesel veya küresel boyut
Beyrut saldırısı, Ortadoğu'da İsrail, İran ve Hizbullah arasındaki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. İran'ın ABD ile müzakereleri durdurma tehdidi, bölgede daha geniş bir çatışma riskini artırıyor. Uzmanlar, bu durumun Körfez ülkeleri ve diğer bölgesel aktörler üzerinde de önemli etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, İran-ABD geriliminin bölgesel güvenliği tehdit etmesinden endişe duyuyor. Öte yandan, ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, İran'ın nükleer anlaşmaya dönmesi için diplomatik çabalarını sürdürürken, İsrail'in askeri operasyonları bu çabaları zora sokuyor.
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, tarafları itidal çağrısında bulunurken, Almanya ve Fransa gibi ülkeler doğrudan arabuluculuk girişimlerini yoğunlaştırdı. Ancak İran'ın sert tutumu ve İsrail'in askeri eylemleri, diplomatik çözüm umutlarını gölgeliyor. Enerji piyasalarında da bu gelişmelerin etkisi hissediliyor; petrol fiyatları, bölgedeki arz kesintisi endişeleriyle yükselişe geçti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin hem İran hem de İsrail ile olan ilişkilerinde hassas bir denge kurmasını gerektiriyor. Türkiye, bölgede istikrarın bozulmasından endişe duymakta ve taraflar arasında arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışmaktadır. İran ile enerji ve ticaret ilişkileri bulunan Türkiye, aynı zamanda NATO üyesi olarak İsrail'in güvenlik endişelerini de anlayışla karşılamaktadır. Ancak İsrail'in Beyrut'a yönelik saldırıları, Türkiye'de kamuoyunda tepkiyle karşılanmakta ve hükümeti daha dengeli bir politika izlemeye zorlamaktadır. Türkiye'nin, İran-ABD müzakerelerinin yeniden başlaması için diplomatik girişimlerde bulunması ve bölgesel gerginliği azaltmak için aktif bir rol oynaması beklenmektedir.
