Beyaz Saray, Rusya'da şüpheli bir veba vakası ve buna bağlı karantina uygulamalarına ilişkin raporları yakından takip ediyor. Trump yönetiminden bir yetkilinin Pazar günü Axios'a verdiği bilgiye göre, ABD yönetimi konuyu izliyor ancak şu aşamada teyit edilmiş bir salgın bilgisi bulunmuyor. Haber, uluslararası kamuoyunda Rusya'nın sağlık sistemine dair yeni soru işaretleri yarattı.
Gelişmenin Arka Planı
İlk olarak Axios tarafından duyurulan habere göre, Rusya'nın bazı bölgelerinde hızlı yayılan ve ölümcül olabilen bir hastalık nedeniyle karantina önlemleri alındığı iddia edildi. Veba, tarih boyunca milyonlarca insanın ölümüne yol açmış bir bakteriyel enfeksiyon olarak biliniyor. Günümüzde antibiyotiklerle tedavi edilebilse de, özellikle zatürre formu hızla ilerleyebiliyor ve tedavi edilmezse ölüm oranı yüksek olabiliyor.
Rus yetkililerden konuya ilişkin resmi bir açıklama henüz gelmedi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada "durumun kontrol altında olduğunu" söylemekle yetindi. Ancak yerel basında çıkan bazı haberlerde, Sibirya ve Ural bölgelerinde sağlık tesislerinin karantinaya alındığı, bazı köylerin izole edildiği öne sürüldü. Bu iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de gelişmeyi izlediğini açıkladı. DSÖ Sözcüsü, "Rusya'dan resmi bir bildirim almadık. Ancak üye ülkelerden gelebilecek her türlü salgın bilgisini yakından takip ediyoruz" dedi. DSÖ, veba vakalarının bildirilmesinin uluslararası sağlık tüzüğü gereği zorunlu olduğunu hatırlattı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Veba, son yıllarda dünya genelinde nadir görülen ancak tamamen ortadan kalkmayan bir hastalık. Madagaskar, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Peru'da zaman zaman küçük çaplı salgınlar görülebiliyor. Rusya'da ise özellikle Hazar Denizi çevresinde ve Sibirya'da doğal veba odakları bulunuyor. Bu bölgelerde yılda birkaç düzine vaka tespit edilebiliyor.
Uzmanlar, eğer iddialar doğruysa bunun büyük bir salgına dönüşme olasılığının düşük olduğunu, ancak şeffaflık eksikliğinin paniğe yol açabileceğini belirtiyor. Rusya'nın Kovid-19 pandemisi sırasında veri paylaşımı konusundaki isteksizliği, Batılı ülkelerde güven sorununa yol açmıştı. Bu nedenle Beyaz Saray'ın konuyu yakından izlemesi, olası bir bilgi boşluğunu önleme çabası olarak yorumlanıyor.
Soğuk Savaş döneminden bu yana ABD ve Rusya, biyolojik tehditler konusunda zaman zaman istihbarat paylaşımında bulunsa da, ilişkilerin gergin olduğu dönemlerde bu kanallar zayıflayabiliyor. Ukrayna savaşı sonrası Batı-Rusya ilişkilerinin kopma noktasına gelmesi, sağlık alanındaki işbirliğini de olumsuz etkiledi.
Öte yandan, veba gibi hastalıkların biyolojik silah olarak kullanılabileceği endişesi, savunma çevrelerinde zaman zaman dile getiriliyor. Rusya'nın biyolojik araştırma programları geçmişte ABD tarafından eleştirilmişti. Ancak şu aşamada doğal bir salgın ihtimali daha güçlü.
Beyaz Saray'ın konuyu izlemesi, aynı zamanda ABD kamuoyunu olası bir tehdide karşı hazırlıklı tutma amacı taşıyor. Ulusal Güvenlik Konseyi ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) henüz resmi bir uyarı yayınlamadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'da olası bir veba salgını, Türkiye'yi birkaç açıdan ilgilendiriyor. Öncelikle, iki ülke arasındaki yoğun insan hareketliliği (turizm, ticaret, enerji projeleri) nedeniyle salgının sınırları aşma riski bulunuyor. Karadeniz üzerinden deniz yoluyla veya hava yoluyla bulaşma ihtimali, sağlık yetkililerinin teyakkuzda olmasını gerektiriyor. Ayrıca, Türkiye ile Rusya arasındaki vize serbestisi ve charter uçuşları, hastalığın yayılma hızını artırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin sağlık altyapısı ve aşı üretim kapasitesi, olası bir salgına yanıt verebilecek düzeyde. Yine de şeffaf olmayan bir sağlık krizi, bölgesel istikrarı ve ekonomik ilişkileri olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin DSÖ ve komşu ülkelerle koordinasyonu önem taşıyor.
