Beyaz Saray, Gazze Şeridi'nde kalıcı ateşkesi sağlamayı ve bölgeyi askerden arındırmayı hedefleyen kapsamlı bir yol haritası açıkladı. Kırılgan olduğu belirtilen plana göre, Hamas silahlarını bırakacak ve İsrail ordusu Gazze'den çekilerek Filistin yönetimine devredilmesi sürecine destek verecek. Bu plan, bölgede yıllardır süren çatışmalara son verme ve iki devletli çözüm vizyonunu canlandırma çabalarının bir parçası olarak sunuluyor.
Planın Detayları ve Tarafların Tutumu
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, plan üç aşamalı bir süreç öngörüyor. İlk aşamada, Hamas'ın tüm silahlarını teslim etmesi ve ateşkesin kalıcı hale getirilmesi hedefleniyor. İkinci aşamada, İsrail savunma güçlerinin Gazze'den kademeli olarak çekilmesi ve güvenlik koordinasyonunun Filistin güçlerine devredilmesi planlanıyor. Üçüncü ve son aşamada ise, Gazze'nin yeniden inşası ve Filistin yönetiminin bölgede tam yetkiyle göreve başlaması öngörülüyor.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü John Kirby, planın "taraflar arasında güven inşa etmeyi" amaçladığını ve "mükemmel olmaktan uzak" olduğunu ancak ilerleme için bir fırsat sunduğunu ifade etti. Kirby, Hamas'ın silahsızlandırılmasının ve İsrail'in güvenlik endişelerinin giderilmesinin, Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına giden yolda kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
İsrail hükümetinden yapılan ilk açıklamalarda, planın "güvenlik garantileri" açısından yetersiz olduğu ve Hamas'ın tamamen etkisiz hale getirilmeden ordunun çekilmesinin kabul edilemeyeceği belirtildi. Hamas ise uzun süredir silahlı kanadını koruma konusunda ısrarcı davranıyor ve uluslararası toplumun Filistin devleti kurulmadan silahsızlanmayı talep etmesini reddediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu plan, ABD'nin Ortadoğu'da yeniden şekillendirme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Özellikle Suudi Arabistan ile İsrail arasında normalleşme görüşmelerinin devam ettiği bir dönemde, Gazze'deki istikrarın sağlanması, bölgesel iş birliğinin önünü açabilir. Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen ateşkes görüşmeleri, planın uygulanabilirliği açısından kritik önem taşıyor.
BM ve Avrupa Birliği, plana temkinli destek verirken, insani yardımların Gazze'ye kesintisiz ulaştırılmasının öncelik olduğunu vurguladı. Uzmanlar, planın başarısının büyük ölçüde uluslararası toplumun finansal desteğine ve tarafların taahhütlerine bağlı olduğunu belirtiyor. Ayrıca, Gazze'deki radikal grupların planı sabote etme ihtimali, sürecin en büyük risklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu plan, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği geleneksel desteği yakından ilgilendiriyor. Türkiye, iki devletli çözümü ve Filistin yönetiminin meşruiyetini savunuyor. Planın uygulanması, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik etkisini artırabilir. Ancak Türkiye'nin, planın Filistinlilerin meşru haklarını korumadan yalnızca güvenlik odaklı ilerlemesine karşı çıkması beklenir. Ayrıca, Gazze'nin yeniden inşasında Türk şirketlerinin rol alması, Türkiye'nin ekonomik çıkarlarına da katkı sağlayabilir.
