ABD yönetimi, Çin'in milyarlarca dolarlık ürünü üçüncü ülkeler üzerinden Amerika Birleşik Devletleri'ne göndererek Başkan Donald Trump'ın yüksek gümrük tarifelerini aşmaya çalıştığını açıkladı. Beyaz Saray'ın yayımladığı yeni raporda, bu uygulamada 40'tan fazla ülkenin Çin'e yardımcı olduğu belirtildi. Uzmanlar, bu durumun küresel ticaret akışını yeniden şekillendirdiğini ve özellikle gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini etkilediğini vurguluyor.
Raporun Ayrıntıları ve Tarife Kaçışı Yöntemleri
Beyaz Saray tarafından yayımlanan rapor, Çinli ihracatçıların tarifelerden kaçınmak için kullandığı yöntemleri detaylandırıyor. Rapora göre, Çin yapımı ürünler önce Vietnam, Meksika, Malezya ve Tayland gibi ülkelere gönderiliyor; burada yalnızca son montaj veya etiketleme gibi işlemlerden geçirildikten sonra ABD'ye ihraç ediliyor. Bu sayede ürünler, menşe ülkesi olarak Çin yerine bu ara ülkeleri gösteriyor ve Trump'ın yüzde 25'e varan gümrük vergilerinden muaf tutuluyor.
Rapor, ayrıca küçük değerli eşya muafiyetinden yararlanılan yöntemlere de dikkat çekiyor. Çinli e-ticaret firmalarının, 800 doların altındaki siparişlerde gümrük vergisi alınmamasından faydalandığı, bu yolla milyonlarca paketin ABD'ye sınırsızca girdiği ifade ediliyor. Beyaz Saray, bu boşluğun kapatılması için Kongre'ye yeni yetkiler istedi.
Küresel Ticaret Savaşının Yeni Cephesi
ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşı, 2018'de Trump'ın ilk tarifeleri uygulamaya koymasıyla başlamıştı. İki ülke arasındaki müzakerelerde zaman zaman ilerleme kaydedilse de, tarifeler büyük ölçüde yürürlükte kaldı. Biden yönetimi de Trump'ın tarife politikalarının çoğunu sürdürürken, Çin'e yönelik teknoloji ambargolarını genişletti.
Ancak tarife duvarının delik deşik olduğu biliniyordu; yeni rapor bu deliklerin boyutunu gözler önüne seriyor. Raporda, 2023 yılında Çin'in ABD'ye ihracatının yüzde 10 oranında azaldığına, ancak aynı dönemde Vietnam ve Meksika'dan ABD'ye yapılan ihracatın yüzde 20'nin üzerinde arttığına dikkat çekiliyor. Bu artışın önemli bir bölümünün aslında Çin menşeli ürünlerden kaynaklandığı tahmin ediliyor.
Analistler, bu durumun gelişmekte olan ülkelerin ihracat rakamlarını şişirdiğini ve bu ülkelerin ABD ile ticari ilişkilerinde sorun yaşayabileceğini belirtiyor. ABD Ticaret Temsilciliği'nin, bu ülkelerden yapılan ithalata yönelik soruşturmalar başlatabileceği konuşuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için hem fırsat hem risk barındırıyor. Türkiye, tekstil ve otomotiv parçaları gibi sektörlerde Çin ile rekabet ediyor. ABD'nin Çin'e uyguladığı tarifeler, Türkiye'den yapılan ihracat için avantajlı bir ortam yaratabilir; ancak Çin'in tarife kaçışı için Türkiye'yi de geçiş noktası olarak kullanması, ABD'nin Ankara'ya yönelik ticari yaptırımları artırmasına yol açabilir. Ayrıca, AB'nin de benzer önlemler alması halinde Türk ihracatçıların yeni düzenlemelere uyum sağlaması gerekecek. Türkiye'nin, ticaret akışını şeffaf ve kurallara uygun şekilde yönetmesi, dış ticarette sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor.
