Küresel piyasalar son yıllarda rekor üstüne rekor kırarken, yatırımcılar ve analistler sürekli olarak varlık fiyatlarının aşırı değerlenip değerlenmediğini sorguluyor. Oysa geriye dönüp bakıldığında, belki de piyasalar hiçbir zaman iddia edildiği kadar pahalı değildi. Bu hafta yayınlanan bir ekonomi yorumunda, 'Keşke ne olacağını bilseydik' sözüyle ifade edilen bu fikir, piyasaların sürekli büyüyen kar potansiyelini ve değerleme oranlarındaki yapısal değişimleri gündeme taşıyor. Pandemi sonrası merkez bankalarının devasa parasal genişlemesi, teknoloji hisselerinden emtialara kadar birçok varlık sınıfında fiyatların yukarı yönlü hareketini hızlandırdı. Ancak bu yükseliş, bazı kesimler tarafından bir balon olarak nitelendirilirken, son dönemdeki toparlanma bu eleştirileri boşa çıkarabilir.
Arka Plan: Değerleme Oranları ve Merkez Bankalarının Rolü
Geleneksel finans teorisi, bir varlığın fiyatının gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine eşit olduğunu söyler. Ancak bu nakit akışlarına ilişkin beklentiler zamanla değiştikçe, fiyatlar dalgalanır. Size hatırlatalım: 2020'de pandeminin başında S&P 500 endeksinin fiyat/kazanç oranı 20'nin üzerindeydi ve bu tarihsel ortalamanın oldukça üzerindeydi. Yine de endeks sonraki iki yılda neredeyse yüzde 50 yükseldi. Benzer şekilde, 2021'de Bitcoin 60.000 doları gördüğünde 'balon' etiketi yapıştırıldı; ancak bugün daha da yüksek seviyelerde işlem görmeye devam ediyor. Bu durum, 'aşırı değerlenmiş' kavramının aslında yanıltıcı olabileceğini düşündürüyor. Merkez bankalarının sıfıra yakın faiz politikaları, yatırımcıları daha yüksek getiri arayışına itti. Aynı zamanda teknoloji devi şirketlerin karlarındaki büyüme, fiyatların ‘pahalı’ olduğu dönemlerde bile hızlı bir düşüş yaşanmasını engelledi. Bu eğilim, dünya genelindeki borsa endekslerine de yansıdı: Nasdaq 100 endeksi 2020'den bu yana yaklaşık yüzde 200 değer kazandı.
Küresel Boyut: Piyasaların Yapısal Dönüşümü
Bu gelişme, uluslararası yatırımcıların stratejilerini yeniden gözden geçirmesine neden oluyor. Yeni normalde, yüksek büyüme potansiyeline sahip şirketlerin hisse senetleri için ödenen primler, geçmişe kıyasla daha kalıcı hale gelebilir. Aslında, enflasyonun yükselmesi ve merkez bankalarının faiz artırımlarına rağmen piyasalar nispeten dirençli kaldı. Örneğin, Avrupa Merkez Bankası'nın faiz artış döngüsünde bile Euro Stoxx 50 endeksinin düşüşü sınırlı kaldı. Öte yandan, Asya piyasaları özellikle Japonya ve Hindistan’da rekor tazeleme eğiliminde. Bu durum, küresel ekonomideki yapısal dönüşümün bir yansıması olabilir: Dijitalleşme, yeşil dönüşüm ve jeopolitik risklere karşı artan savunma harcamaları, yeni bir yatırım talebi yaratıyor. Sonuç olarak, piyasaların 'pahalı' olarak algılanması, kısa vadeli bir yanılgıdan ibaret olabilir. Ancak riskler de mevcut: Jeopolitik gerginlikler, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve olası bir resesyon, bu iyimser tabloyu bozabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için bu gelişme, küresel sermaye akışlarının yönünü belirleyebilir. Pandemi sonrası dönemde Türkiye piyasaları da (BIST100) uluslararası trendlerden etkilenmiş, ancak yüksek enflasyon ve kur oynaklığı nedeniyle yabancı yatırımcı ilgisi sınırlı kalmıştır. Küresel değerleme algısının değişmesi, yatırımcıların gelişmekte olan piyasalara dönüşünü hızlandırabilir. Ancak Türkiye’nin ekonomik göstergelerdeki istikrarsızlık, bu potansiyeli sınırlayabilir. Bu nedenle, yabancı yatırım çekmek için ortodoks politikalara dönüş ve yapısal reformlar kritik önem taşımaktadır. Özetle, küresel piyasalardaki bu ‘pahalı değil’ algısı, Türkiye’nin bölgesel rekabet gücü açısından bir fırsat penceresi sunmakla birlikte, iç dinamiklerdeki iyileşme olmadan bu fırsatın değerlendirilmesi zor görünmektedir.
