BELGRAD, 25 Ekim - Belgrad'da tramvaylar ve trafik kalabalıklar tarafından durduruldu. On binlerce insan şehrin ana bulvarlarını tıkadı; hava dumanla kaplandı; bir adam arabanın üzerinde meşale sallıyordu. Sırbistan'ın başkenti, Devlet Başkanı Aleksandar Vučić'in on yılı aşkın iktidarının sona erdiği tarihi seçim sonuçlarının ardından kutlamalara sahne oldu. Muhalefet yanlısı göstericiler, seçim zaferini kutlamak için sokaklara döküldü.
Seçim Sonuçları ve Kutlamalar
Ülke genelinde dün yapılan genel seçimlerde, ana muhalefet bloğu beklenmedik bir başarı elde ederek parlamentoda çoğunluğu kazandı. Seçim komisyonunun açıkladığı ilk sonuçlara göre, muhalefet partileri toplam oyların yüzde 52'sini alırken, Vučić'in Sırp İlerleme Partisi (SNS) yüzde 38'de kaldı. Bu sonuç, 2012'den bu yana ülkeyi yöneten Vučić için büyük bir hezimet olarak yorumlanıyor.
Seçim gecesi başkent Belgrad'da binlerce kişi merkezdeki Cumhuriyet Meydanı'nda toplandı. Ellerinde Sırbistan bayrakları ve muhalefet partilerinin flamalarıyla sloganlar atan kalabalık, şehrin ana caddelerinde uzun süre yürüdü. Polis, göstericilere müdahale etmedi; kutlamalar sabaha karşı sona erdi. Görgü tanıkları, atmosferin bir festival havasında geçtiğini ve insanların yıllardır süren otoriter yönetime karşı duydukları memnuniyeti dile getirdiğini aktardı.
Öğrenci Hareketinin Rolü
Seçim sonuçlarının arkasındaki en önemli faktör, son bir yılda ülke çapında yayılan öğrenci protestoları oldu. Geçtiğimiz kasım ayında bir üniversite öğrencisinin polis şiddeti sonucu hayatını kaybetmesiyle başlayan gösteriler, kısa sürede hükümet karşıtı geniş bir harekete dönüştü. Öğrenciler, eğitim reformu, ifade özgürlüğü ve yolsuzlukla mücadele talepleriyle sokaklara çıktı. Sosyal medyada örgütlenen gençler, muhalefet partilerini bir araya gelmeye zorladı ve seçimlerde ortak adaylar çıkarttı.
Siyasi analistler, öğrenci hareketinin Sırbistan'da yeni bir siyasi dinamik yarattığını belirtiyor. Başkent Üniversitesi'nden siyaset bilimci Dr. Milica Jovanović, "Bu seçim, Sırbistan'da nesil değişiminin habercisi. Gençler, pasif bir seçmen kitlesi olmadıklarını gösterdi ve siyasi söylemi dönüştürdü" dedi. Seçim sonuçları, özellikle büyük şehirlerde Vučić'in geleneksel olarak güçlü olduğu bölgelerde bile muhalefetin oylarını artırdığını ortaya koydu.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Sırbistan'daki iktidar değişikliği, Balkanlar'da ve Avrupa Birliği ile ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Vučić döneminde Sırbistan, AB üyelik müzakerelerinde yavaş ilerleme kaydederken, Rusya ve Çin ile yakın ilişkiler geliştirmişti. Muhalefet liderleri, seçim kampanyasında AB yanlısı bir çizgi izleyeceklerini ve hukukun üstünlüğünü güçlendireceklerini vaat etti. Ancak Kosova sorunu ve Sırbistan'ın bölgesel politikaları konusunda köklü bir değişiklik olup olmayacağı belirsizliğini koruyor.
Avrupa Birliği yetkilileri, seçim sonuçlarını memnuniyetle karşıladıklarını ancak resmi açıklama için kesin sonuçları beklediklerini belirtti. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, "Sırbistan halkının demokratik iradesine saygı duyuyoruz. Yeni hükümetle AB yolunda işbirliğini sürdürmeye hazırız" ifadelerini kullandı. Rusya'dan ise henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Bölge uzmanları, Sırbistan'daki değişimin Batı Balkanlar'da istikrarı etkileyebileceğini ancak aynı zamanda yeni fırsatlar da yaratabileceğini vurguluyor. Belgrad'daki kutlamalar, halkın değişim arzusunun somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki iktidar değişikliği, Türkiye'nin Balkanlar politikası açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda Sırbistan ile ekonomik ve siyasi ilişkilerini güçlendirmiş, özellikle ticaret ve yatırım alanlarında önemli adımlar atmıştı. Yeni hükümetin AB yanlısı bir çizgi izlemesi, bölgedeki dengeleri değiştirebilir. Türkiye'nin Kosova ve Bosna-Hersek politikalarıyla uyumlu bir Sırbistan yönetimi, bölgesel istikrar için kritik. Ayrıca, Sırbistan'ın enerji güzergahlarındaki konumu ve TürkAkım projesi gibi işbirlikleri, yeni dönemde de önemini koruyacak. Türkiye, gelişmeleri yakından takip ederek, çıkarlarını koruyacak şekilde diplomatik ilişkilerini yeniden ayarlayabilir.
