Bosna Savaşı'nda soykırım suçundan müebbet hapse mahkum edilen Sırp general Ratko Mladic için Belgrad'da düzenlenen cenaze törenine binlerce kişi katıldı. 80 yaşında cezaevinde ölen Mladic'in naaşı başkente getirilerek askeri törenle toprağa verildi. Avrupa Birliği sözcüsü, "Savaş suçlularının yüceltilmesi, soykırımın inkarı ve revizyonizm en temel Avrupa değerleriyle çelişir" açıklamasını yaptı.
Savaş Suçlusu Mladic'in Cenaze Töreni ve Tepkiler
Ratko Mladic, 1995 yılında Srebrenica'da 8 binden fazla Boşnak erkeğin öldürülmesinden sorumlu tutulmuş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından mahkum edilmişti. 2017'de verilen karar temyiz sürecinin ardından 2021'de kesinleşmişti. Mladic, 10 yıldan fazla bir süredir Lahey'deki cezaevinde kalıyordu ve geçtiğimiz günlerde hayatını kaybetti.
Cenaze töreni Belgrad'da bulunan Novo Groblje mezarlığında gerçekleştirildi. Törene Sırbistan'daki milliyetçi gruplar, eski askerler ve çok sayıda sivil katıldı. Katılımcılar arasında Sırp Ortodoks Kilisesi'ne bağlı din adamları da yer aldı. Tören sırasında Mladic lehine sloganlar atıldığı ve Sırp milliyetçi marşlarının söylendiği bildirildi. Sırbistan hükümeti törene resmi düzeyde katılmadı, ancak yetkililer cenazenin aile talebi üzerine gerçekleştiğini açıkladı.
Avrupa Birliği, törenin ardından sert bir açıklama yayınladı. AB sözcüsü, "Savaş suçlularının yüceltilmesi, soykırımın inkarı ve revizyonizm, en temel Avrupa değerleriyle çelişir. Batı Balkanlar'ın Avrupa perspektifi, bu tür eylemlerle zarar görür" dedi. Açıklamada, Sırbistan'ın AB üyelik sürecinde bu tür olayların olumsuz etki yaratacağı ima edildi.
Bosna-Hersek'ten de tepkiler güçlü oldu. Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı, "Srebrenica annelerinin acısını bir kez daha derinden hissettik. Mladic'in suçları insanlık tarihine kara bir leke olarak geçmiştir" ifadelerini kullandı. Srebrenica anneleri derneği, törenin utanç verici olduğunu ve Avrupa'nın buna sessiz kalmaması gerektiğini vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mladic'in cenazesi, Balkanlar'da hala canlı olan etnik gerilimleri ve tarihsel hesaplaşmanın ne kadar zor olduğunu gözler önüne serdi. Sırbistan, son yıllarda AB üyeliği yolunda ilerlemek için savaş suçlarıyla yüzleşme konusunda adımlar atmaya çalışsa da, milliyetçi kesimlerin etkisi ve Mladic gibi figürlere duyulan sempati, bu süreci zorlaştırıyor. Uluslararası kamuoyu, Sırbistan'ın savaş suçlularını yüceltmeye izin vererek bölgesel barışa zarar verdiğini savunuyor.
Batılı ülkeler, töreni endişeyle izlediklerini belirterek, Sırbistan'dan savaş suçlarını inkar eden ve suçluları yücelten eylemleri kınamasını beklediklerini iletti. Avrupa Birliği, genişleme sürecinde bu tür olayların dikkate alınacağını yineledi. Öte yandan Rusya ve Çin gibi ülkelerden konuya ilişkin herhangi bir açıklama gelmedi.
Bu olay, uluslararası adaletin ve savaş suçlarının cezalandırılmasının sembolik önemini bir kez daha ortaya koydu. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (ICTY) verdiği kararlar, savaş suçlularının dokunulmaz olmadığını gösterdi. Ancak Mladic için düzenlenen tören, bu kararların toplumsal düzeyde tam olarak karşılık bulmadığını ve etnik milliyetçiliğin hala güçlü olduğunu işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Balkanlar'da istikrar ve barışın korunmasına büyük önem vermektedir. Mladic'in cenaze töreni, bölgede etnik gerilimlerin yeniden alevlenme riskini artırabilir. Türkiye, Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğünü ve egemenliğini desteklemekte, Srebrenica soykırımını tanımakta ve savaş suçlularının yüceltilmesine karşı çıkmaktadır. Bu tür törenler, Türkiye'nin Balkanlar'daki arabuluculuk çabalarını zorlaştırabilir ve bölgesel güvenliği olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin AB ile ilişkileri açısından da bu tür olaylar, Avrupa'nın ortak değerleri konusunda ayrışmayı derinleştirebilir. Türkiye, Balkan Müslümanlarına yönelik tarihsel ve kültürel bağları nedeniyle gelişmeleri yakından takip etmektedir.
